διάμετρος
διάμετρος, diametrically opposed; diameter
- diametrical: Astrol., diametrically opposed, Ptol. Tetr. 115, Man. 1.89.
- II Subst. δ. (sc. γραμμή), ἡ, diagonal of a parallelogram, Pl. Men. 85b, al.; κατὰ δ. συντίθεσθαι, of triangles, by the hypotenuses, Id. Ti. 54d; diameter of a circle, Arist. Cael. 271a12, etc.; axis of a sphere, Id. MA 699a29; diameter of other curves, Apollon.Perg. Con. 1Def. 1; axis of a conic, Archim. Aequil. 2.10; ἡ κατὰ διάμετρον σύζευξις, of circles, Arist. EN 1133a6; τὰ κατὰ δ. Id. Cael. 277a24; κεῖσθαι κατὰ δ. Id. Mete. 363a34, al.; κατὰ δ. κινεῖσθαι, of quadrupeds, which move the legs cross-corner-wise, as horses when trotting (opp. κατὰ πλευρὰν κινεῖσθαι ambling, in which the legs on either side move together), Id. HA 490b4, IA 712a25, cf. Plu. Aud. 2.43a; ἐκ διαμέτρου ἀντικείμενος, of planets, in opposition, PMag. Par. 1.2221; ἐκ διαμέτρου ἡμῖν οἱ βίοι Luc. Cat. 14.
- 2 prob. mitre-square, Ar. Ra. 801.
A subst.
I geom. ἡ δ.
1 diagonal
ἀπὸ τῆς (γραμμῆς) ἐκ γονίας εἰς γωνίαν τεινούσης τοῦ τετράποδος
ἡ ῥητὴ δ.
la diagonal racionalἡ δ. αὐτὰ δίχα τέμνει
la diagonal los corta en dos (los paralelogramos)διάμετροι τοῦ τετραγώνου
2 hipotenusa de un triángulo rectángulo
τοιούτων κατὰ διάμετρον συντιθεμένων
uniéndose éstos por la hipotenusa
3 diámetro
ἡ γὰρ αὐτὴ τῇ ἐπὶ τῆς διαμέτρου ἐστίν
el resultado es equivalente (al desplazamiento) a lo largo del diámetroεὐθεῖά τις διὰ τοῦ κέντρου ἠγμένη καὶ περατουμένη ἐφ' ἑκάτερα τὰ μέρη
ἡμικύκλιον δέ ἐστι τὸ περιεχόμενον σχῆμα ὑπό τε τῆς διαμέτρου καὶ τῆς ἀπολαμβανομένης ὑπ' αὐτῆς περιφερείας
un semicírculo es la figura contenida por el diámetro y la circunferencia cortada por élτὸν δὲ κύκλον εἰς τέτταρα τρίγωνα τέμνουσιν αἱ δύο διάμετροι
• de otras curvas, Apollon.Perg.Con.1.1,
ἐστὶ κόλπος κυκλοτερὴς ... οὗ κατὰ μέσην τὴν διάμετρον ἀνέστηκε λόφος
ἡ δὲ νῆσός ἐστι μὲν ὡσπερὰν πεντήκοντα ποδῶν τὴν διάμετρον
ἐστὶν ... λίμνη τριῶν που τὴν διάμετρον σταδίων μάλιστα
• de objetos de forma curva,
ἦν γὰρ ὁ λουτὴρ τὴν διάμετρον πηχῶν δέκα
φιάλην ... τὴν διάμετρον ἔχουσαν ὡς τριπάλαστον
4 eje de figuras de tres dimensiones,
τὸν Ἄτλαντα ... ὥσπερ διάμετρον ὄντα καὶ στρέφοντα τὸν οὐρανὸν περὶ τοὺς πόλους
que Atlante es como un eje y que hace girar el cielo alrededor de los polos
5 compás
ἐξοίσουσι καὶ πήχεις ἐπῶν ... καὶ διαμέτρους ...
6 arq. αἱ διάμετροι muros que forman diámetros en un anfiteatro
διείληπτο γὰρ τὸ θέατρον πᾶν συμπήκτοις τισὶ διαμέτροις
II en giros prep. esp. κατὰ διάμετρον
1 en diagonal
ἡ κατὰ διάμετρον σύζευξις
κατὰ διάμετρον γὰρ κινεῖται
los animales de cuatro patas o más se mueven en diagonal
2 en oposición diametral
κατὰ διάμετρον
dicho de las bocas del Ponto Euxino
• ἐκ διαμέτρου fig.
ἐκ διαμέτρου γὰρ ἡμῶν οἱ βίοι
nuestras vidas están en oposición diametral a las de los ricosτὰ ἐκ διαμέτρου κακά
males diametralmente opuestos
III τό δ. ración de un soldado
ἢ διάμετρον ὀφείλεις τοῖς ἀποθνῄσκουσιν;
¿acaso debes su ración a los (soldados) que mueren?
• sent. dud., quizá pago por protección policial, durante el transporte de mercancías PCair.Zen.333.31, 669.12, PCornell 3.25, PHib.110.14 (todos III a.C.).
B adj., tard. astr. y astrol.
1 opuesto diametralmente, que está en oposición
ἐὰν ... ὁ (συσχηματισμός) τοῦ Κρόνου ... ᾖ ... πρὸς τὸν ἥλιον ... τετράγωνος ἢ δ.
σελήνης οὔσης διαμέτρου ἡλίου
estando la luna en oposición al solτὰ τούτων διάμετρα
los (signos del zodíaco) opuestos diametralmente a éstos
2 adv. -ως en oposición diametral
ἀστὴρ ὄπισθεν ἡλίου δ. δύνοντος εἰς γῆν, ἀκρονυχία τρέχει
1. geom. diagonaal; hypotenusa; diameter;
2. passer:
1) der Durchmesser, die quer durchgehende Linie, Diagonale, ἐκ γωνίας εἰς γωνίαν τείνουσα, Plat. Men. 85b, u. öfter bei Plat.; bes. bei Kreisen die durch den Mittelpunkt gehende Linie, bei der Kugel die Achse ; dah. κατὰ διάμετρον ἀλλήλοις κείμενα, gerade entgegengesetzt, Pol. 4.39.1 ; ἐκ διαμέτρου, Luc. Catapl. 14.
2) das Werkzeug, den Durchmesser zu ziehen, Ar. Ran. 801.
3) das Durchkreuzen, κατὰ διάμετρον κινεῖσθαι, vom Gange der vierfüßigen Tiere, die Vorder- u. Hinterfüße überzwerch setzen, Arist. inc. anim. 1.14.
4) das Zugemessene, Sold u. Kost der Soldaten, Plut. Demetr. 40.
- Isc. γραμμή the diameter or diagonal of a parallelogram, Plat.; κατὰ διάμετρον diametrically, Plat.; so, ἐκ διαμέτρου Luc.
- IIa rule for drawing the diameter, Ar.
-
…ἡ ΑΒ · ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον, ἐπειδήπερ ἐὰν κέντρῳ τῷ Β καὶ διαστήματι τῷ ΑΒ κύκλον γράψωμεν, αἱ διάμετροι ἀνίσους ἀπολήψονται τοῦ κύκλου περιφερείας. Εὐθείας ἄρα γραμμῆς μέρος μέν τι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ, τὸ…
Euclid, Elements
-
…τί δέ ; μειαγωγήσουσι τὴν τραγῳδίαν ; καὶ κανόνας ἐξοίσουσι καὶ πήχεις ἐπῶν καὶ πλαίσια ξύμπτυκτα πλινθεύσουσι γάρ ; καὶ διαμέτρους καὶ σφῆνας. ὁ γὰρ Εὐριπίδης κατʼ ἔπος βασανιεῖν φησι τὰς τραγῳδίας. ἦ που βαρέως οἶμαι τὸν Αἰσχύλον φέρειν…
Aristophanes, Frogs
-
…αὐτὴν τὴν ἐν μέσῳ νῆσον περιθέων. ἡ δὲ νῆσος, ἐν ᾗ τὰ βασίλεια ἦν, πέντε σταδίων τὴν διάμετρον εἶχεν. ταύτην δὴ κύκλῳ καὶ τοὺς τροχοὺς καὶ τὴν γέφυραν πλεθριαίαν τὸ πλάτος οὖσαν ἔνθεν καὶ ἔνθεν λιθίνῳ περιεβάλλοντο…
Plato, Critias
-
…οὐ περὶ τούτων διανοούμενοι, ἀλλʼ ἐκείνων πέρι οἷς ταῦτα ἔοικε, τοῦ τετραγώνου αὐτοῦ ἕνεκα τοὺς λόγους ποιούμενοι καὶ διαμέτρου αὐτῆς, ἀλλʼ οὐ ταύτης ἣν γράφουσιν, καὶ τἆλλα οὕτως, αὐτὰ μὲν ταῦτα ἃ πλάττουσίν τε καὶ γράφουσιν…
Plato, Republic
-
…διαιροῦμεν ; ὧιπερ καὶ δίκαιόν γε Θεαίτητόν τε καὶ σὲ διανέμειν, ἐπειδὴ καὶ γεωμετρίας ἅπτεσθον. τῷ ; τῇ διαμέτρῳ δήπου καὶ πάλιν τῇ τῆς διαμέτρου διαμέτρῳ. πῶς εἶπες ; ἡ φύσις, ἣν τὸ γένος ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων…
Plato, Statesman
-
…φύσις, ἣν τὸ γένος ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων κέκτηται, μῶν ἄλλως πως εἰς τὴν πορείαν πέφυκεν ἢ καθάπερ ἡ διάμετρος ἡ δυνάμει δίπους ; οὐκ ἄλλως. καὶ μὴν ἥ γε τοῦ λοιποῦ γένους πάλιν ἐστὶ κατὰ δύναμιν αὖ τῆς…
Plato, Statesman
-
…; ἀπὸ ταύτης. ἀπὸ τῆς ἐκ γωνίας εἰς γωνίαν τεινούσης τοῦ τετράποδος ; ναί. καλοῦσιν δέ γε ταύτην διάμετρον οἱ σοφισταί · ὥστʼ εἰ ταύτῃ διάμετρος ὄνομα, ἀπὸ τῆς διαμέτρου ἄν, ὡς σὺ φῄς, ὦ παῖ…
Plato, Meno
-
…μὲν ἴσην ἰσάκις, ἑκατὸν τοσαυτάκις, τὴν δὲ ἰσομήκη μὲν τῇ, προμήκη δέ, ἑκατὸν μὲν ἀριθμῶν ἀπὸ διαμέτρων ῥητῶν πεμπάδος, δεομένων ἑνὸς ἑκάστων, ἀρρήτων δὲ δυοῖν, ἑκατὸν δὲ κύβων τριάδος. σύμπας δὲ οὗτος ἀριθμὸς…
Plato, Republic
-
…Θεαίτητόν τε καὶ σὲ διανέμειν, ἐπειδὴ καὶ γεωμετρίας ἅπτεσθον. τῷ ; τῇ διαμέτρῳ δήπου καὶ πάλιν τῇ τῆς διαμέτρου διαμέτρῳ. πῶς εἶπες ; ἡ φύσις, ἣν τὸ γένος ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων κέκτηται, μῶν ἄλλως πως εἰς…
Plato, Statesman
-
…τε καὶ σὲ διανέμειν, ἐπειδὴ καὶ γεωμετρίας ἅπτεσθον. τῷ ; τῇ διαμέτρῳ δήπου καὶ πάλιν τῇ τῆς διαμέτρου διαμέτρῳ. πῶς εἶπες ; ἡ φύσις, ἣν τὸ γένος ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων κέκτηται, μῶν ἄλλως πως εἰς τὴν…
Plato, Statesman