διαλέγω
διαλέγω, to pick out one from another, to pick out
- pick out, Hdt. 8.107, 113, X. Oec. 8.9, etc.; πτῶμα glean fallen olives, PFay. 102.20; cf. διαλέγειν· ἀνακαθαίρειν, Hsch.; select, separate, Pl. Lg. 735b; examine, check documents, PFay. 11.26 (ii B.C.), etc.
- II διαλέγων τὴν ὀπήν picking open the hole, to escape, Ar. Lys. 720; cf. διαλέξαι· διορύξαι, Hsch.
- B as Dep., διαλέγομαι: fut. διαλέξομαι Isoc. 12.5 and 112; also -λεχθήσομαι Id. 9.34, D. 18.252; -λεγήσομαι Inscr.Perg. 5 (iii B.C.): aor. διελεξάμην Hom., Ar. Fr. 343; Aeol. imper. ζάλεξαι Sapph. Supp. 16.3; also διελέχθην Hdt. 3.51, and always in Att. Inscrr., IG 2(2).657, etc.: less freq. aor. 2 διελέγην Arist. Top. 154a34, 159a5, Scymn. 7, IG 5(1).5.5 (Lacon.), GDI 5163a2 (Crete), PPetr. 3 p.130 (iii B.C.), IG 2(2).1236; 3 pl. διέλεγεν CIG 3656.7 (Cyzic.): pf. διείλεγμαι Pl. Tht. 158c, Isoc. 5.81: plpf. διείλεκτο D. 21.119, but in pass. sense, Lys. 9.5:—hold converse with, c. dat. pers., μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός Il. 11.407, cf. Archil. 80, Hdt. 3.50, 51, Ar. Nu. 425, etc.; πρὸς ἀλλήλους Pl. Plt. 272c, etc.; δ. τί τινι or πρός τινα, discuss a question with another, X. Mem. 2.10.1, 1.6.1; δ. ὅρους talk in definitions, Arist. APo. 92b32; δ. περί τινος Isoc. 3.8, D. 18.252; ἀνὴρ ἀνδρὶ δ. Th. 8.93; δ. τινὶ μὴ ποιεῖν argue with one against doing, Id. 5.59; εἰ τουτὶ τὸ ῥῆμα, ἀλλὰ μὴ τουτὶ διελέχθην ἐγώ D. 18.232; οἱ νόμοι οὐδὲν τούτῳ δ. have nothing to say to him, concern him not, Id. 43.59; ὁ νομοθέτης οὔπω τινὶ δ. Aeschin. 1.17; δ. πρός τι to argue on . ., Arist. Top. 159a7; or against . ., Id. Ph. 185a6: abs., to discourse, reason, X. Mem. 4.5.12; δ. περί τινος Isoc. 5.109, etc., freq. in Pl., Ap. 33a, al.; γλῶσσα εὔτροχος ἐν τῷ δ. Plu. Per. 7; reason, calculate, = διαλογίζομαι, Id. Marc. 18:—the Act. in med. sense, Hermipp. 40; οἱ διαλεγόμενοι, of logicians, Polystr. p.6 W., al.
- 2 in Philosophy, practise dialectic, elicit conclusions by discussion, οὐκ ἐρίζειν ἀλλὰ δ. Pl. R. 454a, cf. 511c, Tht. 167e, etc.
- 3 later, discourse, lecture, Philostr. VS 2.21.3.
- 4 use a dialect or language, κατὰ ταὐτά τισι δ. Hdt. 1.142; Φοινικιστί Plb. 1.80.6; write in prose, opp. ποιεῖν, D.H. Comp. 20.
- b speak articulately, Arist. HA 535b2.
- 5 in Att., euphem. for συνουσιάζω, have intercourse, Ar. Ec. 890, Pl. 1082, Hyp. Fr. 171, Plu. Sol. 20, Hierocl. p.64 A.
- 6 have dealings with, OGI 484.23 (Pergam.).
A usos concr. no ref. a palabras, tr.
1 de cantidades discretas seleccionar, escoger
τῆς στρατιῆς διαλέγειν τοὺς βούλεται
διαλέγοντες πτῶμα παῖδες
niños que recogen la (aceituna) caída separando las estropeadas
• separar, distinguir
τά τε ὑγιῆ καὶ τὰ μή
ἅπαντα εἰς καθαρὸν διαλέξω
separaré todos (los elementos del cosmos) para la purificación
• seleccionar peticiones para su tramitación judicial
ἀποστεῖλαι μου τὴν ἔντευξιν ἐπὶ τοὺς χρηματιστάς, ὅπως διαλέξαντες αὐτὴν εἰς κατάστασιν ... κρίνωσιν
2 de cantidades no discretas, arq. abrir de lado a lado, agrandar, ensanchar
τὴν ὀπήν
τὸ θύρετρον
διαλέξαι· διορύξαι
B gener. en v.med. y med.-pas., de palabras
I en forma unidireccional
1 hablar, decir, hacer(se) reflexiones en forma interiorizada, con intervención de θυμός:
ἀλλὰ τίη μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
pero, ¿por qué mi corazón me dijo esto?ὁ φύσκων οὐ διελέξατο πρὸς θυμόν
el panzudo (Pítaco) no habló con su corazón, e.e. no reflexionóπρὸς τὸν θυμόν
(ref. a Archil.221)
2 a otra pers. dirigir la palabra, decir, contar, relatar c. dat.
δίειπέ μοι ὄφρα δαείω
τί μοι διαλέγει;
¿qué me cuentas?Διοδώρῳ ... τοιάδε
διαθέμενον μηδένα ... τῶν ἑαυτοῦ οἰκείων διαλεχθῆναι Κλέωνι
(demostraré) que había dispuesto que ninguno de su familia dirigiera la palabra a Cleónἡμῖν ὡς υἱοῖς
οὐδὲν δὲ ὧν ἀγνοεῖς διαλεξόμεθα τῇ παιδίσκῃ
• c. rég. prep.
ταῦτα πρὸς τὸν κατήγορον
πρὸς Ἕλληνας ἡμᾶς σαφεῖ ... τῷ στόματι διείλεκται
διαλεγομένῳ ... οὔ τι προσδιελέγετο
nada replicaba a quien le dirigía la palabra
3 jur. referirse expresamente a
ὁ νομοθέτης οὔπω διαλέγεται αὐτῷ τῷ σώματι τοῦ παιδός
el legislador no se refiere a la persona misma del niño(οἱ νόμοι) τουτῳὶ οὐδὲν διαλέγονται
• concernir, aplicarse
ἡ τῆς ἀμειπτικῆς ἐργασίας δοκεῖ μόνοις τοῖς ἐργασταῖς διαλέγεσθαι
el asunto del negocio del cambio de dinero parece aplicarse sólo a los cambistas
4 admin. fijar de palabra un plazo, comprometerse de palabra a pagar una deuda
αἰ ... διαϜειπάμενος ἀποθάνοι
διειπάμενος ἐν ᾧ πάλιν αὐτοῖς ἀποδώσει
II recíproco entre dos o más interlocutores
1 dialogar, conversar c. dat.
διαειπέμεν ἀλλήλοισιν
τῷ Ἱππίᾳ
τοῖς ... πρεσβύταις
ἀνὴρ ἀνδρὶ δ.
τοῖς πολεμίοις
ἑαυτῷ
τοῖς θεοῖς
ὑπὲρ οὗ σοι ... διελεγόμην
(la manta) sobre la que conversé contigoπρὸς τοὺς ἀδικουμένους πράως
πρὸς Φαραω
πρὸς ἕτερον περὶ τούτου
μικρόν
• frec. c. complet. dialogar, celebrar conversaciones para
Ἄγιδι διελεγέσθην μὴ ποιεῖν μάχην
celebraron conversaciones con Agis para no entrar en batallaτοῖς προεστῶσι τοῦ δήμου μὴ δεδιέναι
2 discutir, debatir (sobre temas científicos o filosóficos, etc.)
περὶ ποίων ἀριθμῶν
ἃ πρὸς Ἀντιφῶντα ... διελέχθη
lo que discutió (Sócrates) con Antifonteαὐτοῖς ἀπὸ τῶν γραφῶν
πρὸς ἀλλήλους ... τίς μείζων
• abs. o c. adv.
ἵνα μὴ σκοτεινῶς διαλεγώμεθα
μὴ διαλέγου
no discutas
3 gener. abs. o con giro adv. practicar la dialéctica basada en preguntas y respuestas como método cognoscitivo
νομίζω κατὰ βραχύ τε δύνασθαι διαλέγεσθαι, καὶ <τὰν> ἀλάθειαν τῶν πραγμάτων ἐπίστασθαι
οὐδὲ χρήματα ... λαμβάνων διαλέγομαι
y no practico la dialéctica por dineroδιαλέγεσθαι δυνατώτατοι
op. ἐρίζειν
οἱ διαλεγόμενοι
• inf. subst. τὸ διαλέγεσθαι la dialéctica
ἡ τοῦ διαλέγεσθαι ἐπιστήμη
ἔφη ... τὸ διαλέγεσθαι ὀνομασθῆναι ἐκ τοῦ συνιόντας κοινῇ βουλεύεσθαι διαλέγοντας κατὰ γένη τὰ πράγματα
τὸ δ. καὶ τὸ λόγῳ χρῆσθαι ταὐτόν
dif. de διδάσκειν
τὸ πρὸς τοὔνομα διαλέγεσθαι
ejercitar la dialéctica en relación al nombre, e.d. hacer un juego dialéctico puramente verbal
III fig. c. dat. de pers. o asimilados tener relación o trato marital
τῶν συγγενῶν τοῦ ἀνδρὸς ᾧ βούλεται διαλέγεσθαι τὴν ἐπίκληρον
que la heredera (en cierto caso) puede tener trato marital con el que quiera de los parientes del maridoοὐκ ἂν διαλεχθείην διεσπλεκωμένῃ
no tendría yo trato con una que ha sido sobada, e.e. con una redomada furciaτούτῳ διαλέγου κ' ἀποχώρησον
charla con eso y lárgate (prob. acompañado de un gesto obsceno)γυναιξίν
πῶς οὖν διαλέξομαι γυναικί, ἣν πολλάκις μητέρα προσεῖπον;
IV sin interlocutor, gener. c. compl. dir.
1 expresar(se), pronunciar, decir c. ac. o giro prep.
τρόπον μὲν ἂν πόνων οὐκ ἂν διείποιμι
no podría expresar el modo como ocurrió la peleaτουτὶ τὸ ῥῆμα ἀλλὰ μὴ τουτί δ.
decir aquella palabra, pero no ésta otraδιὰ τῶν ῥινῶν
τρία τὰ νοούμενα ὡς ἑνὶ δὲ διαλεγόμεθα
2 expresar a través de otro, transmitir, comunicar
a) en la esfera oracular o divina declarar, interpretar
αἴνιγμ' ... διειπεῖν
interpretar el enigma (de la esfinge)ὅν γε Λοξίας διεῖπε χρῆναι παιδὸς ἐξ ἐμοῦ θανεῖν
al que Loxias profetizó que habría de ser muerto por mi hijoδιείπασθαι τὸν θεὸν ὡς ...
b) por parte del heraldo declarar, expresar
τὸ κήρυγμα
• abs. comunicar el mensaje
τὸν ... κήρυκα ... παρελθόντα διαλέγεσθαι
3 expresar, formular
δ. ὅρους
formular definicionesδ. δικαιοσύνην
hablar la justicia, hablar con justicia
• jur. decir expresamente, formular c. ac. de cosa o abs.
διείρηκεν ὁ νόμος
la ley dice expresamenteπάντα ἱκανῶς ... παρὰ τοῦ νομοθέτου διείρηται
τὰ μὲν θανάσιμα ... διείρηται ... τούτων οὐδέν πω διερρήθη
queda claramente expresado lo relativo a casos de muerte, de esos (otros) todavía no se ha formulado nada
4 c. giro prep. de cosa o abstr. disertar
περὶ αὐτῶν
περὶ τῶν τοιούτων
γλῶττα εὔτροχος ἐν τῷ διαλέγεσθαι
διαλεγουμένου σου ἀκήκοεν
• en lit. crist. predicar, Act.Ap.18.4,
περὶ δικαιοσύνης
• centrar la discusión, basar sus argumentos c. giro prep. de cosa o abstr., a veces ac. int.
διαλέγονται ... πάντα περὶ φύσεως
dicho de los Pitagóricosπερὶ τοῦ κόσμου
δ. πρὸς ἕν τι
argumentar respecto a algún elemento
V ref. a la expresión lingüística, intr.
1 expresarse en, usar un dialecto o lengua
κατὰ ταὐτὰ διαλεγόμεναι σφίσι
se expresan en el mismo dialectoφοινικιστί
2 comunicarse lingüísticamente
μὴ σημαινόντων τῶν ὀνομάτων ἀνῄρηται τὸ διαλέγεσθαι πρὸς ἀλλήλους ... καὶ πρὸς αὐτόν
3 componer en prosa
διαλεχθέντες ἢ ποιήσαντες
1. act. uitkiezen, uitpikken:
2. med.
a. converseren, discussiëren:
b. alg. spreken:
Bei den Folgenden:
1) activum, auseinander lesen, auslesen ; Herodot. 8.107 τῆς στρατιῆς διαλέγειν τοὺς βούλεται ; 8.113 τοῖσι εἴδεά τε ὑπῆρχε διαλέγων ; unterscheiden, sondern, Plat. Legg. V.735b διαλέξας τά τε ὑγιῆ καὶ τὰ μὴ καὶ τὰ γενναῖα καὶ ἀγεννῆ ; Dem. 20.91. So Pol. 5.8.8 u. a.Sp., wie DS. 15.71. Bei Ar. Lys. 720, τὴν ὀπήν, wird es »durchgraben« erkl., od. richtiger »aufsuchen«.
2) Gebräuchlicher deponens διαλέγομαι sich unterreden, τινί, regelmäß. Attische Prosa depon. passiv. διαλέγομαι, διαλέξομαι, διελέχθην, διείλεγμαι ; futur. διαλεχθήσομαι Dem 18.252, διαλεχθησόμεθα Isocr. 9.34 ; perf. διείλεγμαι z.B. Plat. Apol. 37a ; aber pass. ist διείλεκτο Lys. 9.5 ; aorist. med. διελεξάμην bei Sp., wie D.Cass., = διελέχθην, bei Poll. 2.125 (vgl. B.A. 88.28) aus Ar. (frgm. Dind. no 321) in obszöner Bdtg, vgl. unten. In der Bedtg sich unterreden, unterhalten, häufig bei Att., nach Xen. Mem. 4.5.12 διαλέγειν κατὰ γένη τὰ πράγματα ; Herodot. 3.50 διαλεγομένῳ τε οὐ προσδιελέγετο ; gew. τινί ; Herodot. 3.51 τά σφι ὁ μητροπάτωρ διελέχθη ; 52 οὔτε τίς οἱ διαλέγεσθαι ἤθελε ; πρός τινα, Plat. Rep. VII.527e ; Isocr. 3.8, 11 πρός τινα περί τινος ; τινί, mit Jemandem unterhandeln. Dem. 10.33 ; mit folgdm inf., Ἄγιδι διελεγέσθην μὴ ποιεῖν μάχην, daß er keine Schlacht liefern solle, Thuc. 5.59. – Seit Plat. bes. vom dialektischen Verfahren der Sokratiker, im Wechselgespräch etwas ins Klare bringen ; dah. auch = gewandt im Reden sein, zuweilen = dem einfachen εἰπεῖν. Nach B.A. 88.29 brauchte Hermipp. so das act. – Eine Sprache od. Mundart sprechen, κατὰ ταύτὰ διαλεγόμεναί σφι Her. 1.142 ; φοινικιστὶ δ., Pol. 1.80.6. – Att. = συνουσιάζω ; Hyperid. bei VLL ; Ar. Plut. 1082, Eccl. 890 ; Plut. Sol. 20 u. Sp.
- Ito pick out one from another, to pick out, Hdt., Xen.
- BDep. δια-λέγομαι· fut. -λέξομαι and -λεχθήσομαι· aor1 δι-ελεξάμην and διελέχθην· perf. διείλεγμαι· 3rd sg. plup. διείλεκτο:— to converse with, hold converse with, τινί Il., etc.; πρός τινα Plat.; δ. τί τινι or πρός τινα to discuss a question with another, Xen.; δ. τινι μὴ ποιεῖν to argue with one against doing, Thuc.:—absol. to discourse, argue, Plat., Xen.
- IIto use a dialect or language, Hdt.