διαλεκτικός
διαλεκτικός, skilled in logical argument
- conversational, χορός Demetr. Eloc. 167.
- 2 δ. ὄργανα organs of articulate speech, opp. φωνητικά, Gal. 16.204.
- II skilled in dialectic, ὁ ἐρωτᾶν καὶ ἀποκρίνεσθαι ἐπιστάμενος Pl. Cra. 390c; ἦ καὶ δ. καλεῖς τὸν λόγον ἑκάστου λαμβάνοντα τῆς οὐσίας; Id. R. 534b; dialectical, Arist. Metaph. 995b23; δ. συλλογισμός Id. Top. 100a22; πρὸς τοὺς δ., title of work by Metrodorus, D.L. 10.24, cf. Phld. Rh. 1.279 S., al.
- III ἡ διαλεκτική (sc. τέχνη) dialectic, discussion by question and answer, invented by Zeno of Elea, Arist. Fr. 65; philosophical method, ὥσπερ θριγκὸς τοῖς μαθήμασιν ἡ δ. ἐπάνω κεῖται Pl. R. 534e: τὸ -κόν Id. Sph. 253e; περὶ -κῆς, title of work by Cleanthes, D.L. 7.174.
- 2 the logic of probabilities, ἡ δ. πειραστικὴ περὶ ὧν ἡ φιλοσοφία γνωριστική Arist. Metaph. 1004b25, cf. Rh. 1354a1.
- IV Adv. -κῶς dialectically, Pl. Phlb. 17a, etc.; for the sake of argument, opp. κατʼ ἀλήθειαν, Arist. Top. 105b31, cf. de An. 403a2; by argument on general principles, opp. scientifically, Phld. Rh. 2.134 S., Mus. p.89 K.: Comp. -ώτερον Pl. Men. 75d; more logically, Dam. Pr. 97.
I
1 propio de la discusión o dialéctica, dialéctico
a) de abstr.
ἡ δ. μέθοδος
método filosófico basado en la discusión por medio de preguntas y respuestas
• ὁ δ. συλλογισμός silogismo dialéctico, argumentación o razonamiento deductivo
ἡ διαλεκτικὴ τέχνη
tratado dialéctico o de dialéctica
b) de pers. hábil, experto o versado en la dialéctica, dialéctico Pl.Cra.390c, cf. 398d, R.534b,
οὗτος ἔοικε μαντικώτατος ὁμοῦ γενέσθαι καὶ διαλεκτικώτατος
de Heraclesδιαλεκτικώτατος ... κατὰ πασῶν αἱρέσεων
de Evagrio Pónticoτῇ ζωῇ δ. ἦν ἄλλα μὲν λέγων ἄλλα δὲ φρονῶν
de Zenón
• subst.
οἱ διαλεκτικοί
los dialécticos sinón. de filósofos y op. γεωμέτραι, ἀστρονόμοι, λογιστικοίop. σοφισταί
περὶ ὅσων οἱ διαλεκτικοὶ πειρῶνται σκοπεῖν ἐκ τῶν ἐνδόξων μόνων ποιούμενοι τὴν σκέψιν
acerca de cuantas cosas tratan de indagar los dialécticos, basando su indagación en meras opinionesΔιονύσιος ὁ δ.
de Dionisio de Calcisοἱ νῦν διαλεκτικοὶ περὶ τὰ σοφιστικὰ ἀσχολούμενοι ποιοῦσιν
πρὸς τοὺς διαλεκτικούς
tít. de una obra de Metrodoro
• neutr. compar. como adv. de un modo más dialéctico
διαλεκτικώτερον ἀποκρίνεσθαι
contestar de un modo más propio de la conversación, e.e. de la dialéctica
• de un modo más lógico
ἴδοι δ' ἄν τις αὐτὸ καὶ διαλεκτικώτερον
2 propio de la conversación, conversacional
χορὸς δ.
coro hablado en lugar de cantado
II propio de o apto para el lenguaje
δ. ὄργανα
órganos del lenguaje articulado op. φωνητικά
III subst.
1 ἡ δ. (sc. τέχνη) la dialéctica, el arte de la discusión
δοκεῖ σοι ... ὥσπερ θριγκὸς τοῖς μαθήμασιν ἡ δ. ἡμῖν ἐπάνω κεῖσθαι
φησὶ δ' Ἀριστοτέλης ... εὑρετὴν αὐτὸν γενέσθαι διαλεκτικῆς
de Zenón de Eleaἡ ῥητορική ἐστιν ἀντίστροφος τῇ διαλεκτικῇ
la retórica es una ‘antístrofa’ de la dialécticaτὴν διαλεκτικὴν ὡς παρέλκουσαν ἀποδοκιμάζουσιν
διαλεκτικὴ δὲ ἡ ῥητορικῆς ἀδελφὴ καὶ δίδυμος
γεωμετρία καὶ δ. καὶ μουσική
ἡ δ. φρόνησίς ἐστι περὶ τὰ νοητὰ διαιρετική
ἡ δ. ... ἐπιστήμη ἀληθῶν καὶ ψευδῶν καὶ οὐδετέρων
ἢ ταὐτὸν φιλοσοφία καὶ διαλεκτική;
•
περὶ διαλεκτικῆς
tít. de una obra de Cleantes
• c. valoración neg.
ὁ τῆς φιλοσοφίας καὶ τῆς διαλεκτικῆς εὑρετής (ὁ διάβολος)
2 τὸ δ. técnica de la dialéctica, la dialéctica
τό γε δ. οὐκ ἄλλῳ δώσεις ... πλὴν τῷ καθαρῶς τε καὶ δικαίως φιλοσοφοῦντι
ἔστι δὲ ἴσως τὸ διαλεκτικώτερον ... τἀληθῆ ἀποκρίνεσθαι
• figura ret. argumento dialéctico
IV adv. -ῶς de un modo dialéctico o por un método dialéctico
op. ἐριστικῶς
op. κατ' ἀλήθειαν
δῆλον ὅτι δ. εἴρηνται καὶ κενῶς ἅπαντες
δ. ποιεῖ (ὁ σοφός)
op. ῥητορικῶς
• Adv., διαλεκτικῶς , Plat. Phil. 17a u. Sp.
- skilled in logical argument, Plat.:— ἡ διαλεκτική (sc. τέχνη) the art of discussion, dialectic, Plat.: adv. -κῶς, logically, Plat.
-
…ἡ ῥητορική ἐστιν ἀντίστροφος τῇ διαλεκτικῇ · ἀμφότεραι γὰρ περὶ τοιούτων τινῶν εἰσιν ἃ κοινὰ τρόπον τινὰ ἁπάντων ἐστὶ γνωρίζειν καὶ οὐδεμιᾶς ἐπιστήμης ἀφωρισμένης · διὸ…
Aristotle, Rhetoric
-
…τὴν τοιαύτην ὁμολογίαν ποτὲ ἐπιστήμην γενέσθαι ; οὐδεμία, ἦ δʼ ὅς. οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, ἡ διαλεκτικὴ μέθοδος μόνη ταύτῃ πορεύεται, τὰς ὑποθέσεις ἀναιροῦσα, ἐπʼ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἵνα βεβαιώσηται, καὶ τῷ ὄντι ἐν…
Plato, Republic
-
…. ὁ δὲ αὐτὸς καὶ ἀποκρίνεσθαι ; ναί. τὸν δὲ ἐρωτᾶν καὶ ἀποκρίνεσθαι ἐπιστάμενον ἄλλο τι σὺ καλεῖς ἢ διαλεκτικόν ; οὔκ, ἀλλὰ τοῦτο. τέκτονος μὲν ἄρα ἔργον ἐστὶν ποιῆσαι πηδάλιον ἐπιστατοῦντος κυβερνήτου, εἰ μέλλει καλὸν εἶναι…
Plato, Cratylus
-
…καὶ τοὺς δυναμένους αὐτὸ δρᾶν εἰ μὲν ὀρθῶς ἢ μὴ προσαγορεύω, θεὸς οἶδε, καλῶ δὲ οὖν μέχρι τοῦδε διαλεκτικούς. τὰ δὲ νῦν παρὰ σοῦ τε καὶ Λυσίου μαθόντας εἰπὲ τί χρὴ καλεῖν · ἢ τοῦτο ἐκεῖνό ἐστιν ἡ…
Plato, Phaedrus
-
…μεθιέναι ψέξαντα μόνον ὡς μακρὰ τὰ λεχθέντα, ἀλλὰ καὶ προσαποφαίνειν οἴεσθαι δεῖν ὡς βραχύτερα ἂν γενόμενα τοὺς συνόντας ἀπηργάζετο διαλεκτικωτέρους καὶ τῆς τῶν ὄντων λόγῳ δηλώσεως εὑρετικωτέρους, τῶν δὲ ἄλλων καὶ πρὸς ἄλλʼ ἄττα ψόγων καὶ ἐπαίνων μηδὲν φροντίζειν…
Plato, Statesman
-
…πόνοι. ἀνάγκη, ἔφη. τὰ μὲν τοίνυν λογισμῶν τε καὶ γεωμετριῶν καὶ πάσης τῆς προπαιδείας, ἣν τῆς διαλεκτικῆς δεῖ προπαιδευθῆναι, παισὶν οὖσι χρὴ προβάλλειν, οὐχ ὡς ἐπάναγκες μαθεῖν τὸ σχῆμα τῆς διδαχῆς ποιουμένους. τί δή…
Plato, Republic
-
…τέλει, ὥσπερ ἐκεῖνος τότε ἐπὶ τῷ τοῦ ὁρατοῦ. παντάπασι μὲν οὖν, ἔφη. τί οὖν ; οὐ διαλεκτικὴν ταύτην τὴν πορείαν καλεῖς ; τί μήν ; ἡ δέ γε, ἦν δʼ ἐγώ, λύσις τε ἀπὸ τῶν…
Plato, Republic
-
…. εἰ δὲ ὥσπερ ἐγώ τε καὶ σὺ νυνὶ φίλοι ὄντες βούλοιντο ἀλλήλοις διαλέγεσθαι, δεῖ δὴ πρᾳότερόν πως καὶ διαλεκτικώτερον ἀποκρίνεσθαι. ἔστι δὲ ἴσως τὸ διαλεκτικώτερον μὴ μόνον τἀληθῆ ἀποκρίνεσθαι, ἀλλὰ καὶ διʼ ἐκείνων ὧν ἂν προσομολογῇ εἰδέναι…
Plato, Meno
-
…εἰ μέλλει καλὸν εἶναι τὸ πηδάλιον. φαίνεται. νομοθέτου δέ γε, ὡς ἔοικεν, ὄνομα, ἐπιστάτην ἔχοντος διαλεκτικὸν ἄνδρα, εἰ μέλλει καλῶς ὀνόματα θήσεσθαι. ἔστι ταῦτα. κινδυνεύει ἄρα, ὦ Ἑρμόγενες, εἶναι οὐ φαῦλον…
Plato, Cratylus
-
…, ἀλλὰ τὰ ὄντα ἀνευρίσκουσιν ἅτε οὖν χρῆσθαι αὐτοὶ αὐτοῖς οὐκ ἐπιστάμενοι, ἀλλὰ θηρεῦσαι μόνον, παραδιδόασι δήπου τοῖς διαλεκτικοῖς καταχρῆσθαι αὐτῶν τοῖς εὑρήμασιν, ὅσοι γε αὐτῶν μὴ παντάπασιν ἀνόητοί εἰσιν. εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ…
Plato, Euthydemus