διασπάω
διασπάω, to tear asunder, part forcibly
- tear asunder, τοὺς ἄνδρας κρεοργηδὸν δ. Hdt. 3.13, cf. E. and Ar. ll. cc., etc.; ἐμὲ καὶ τὸν ἄνδρα δ. X. Cyr. 6.1.45; δ. τὸ σταύρωμα to break through or tear down the palisade, Id. HG 4.4.10; δ. τὴν γέφυραν, τὸ ἔδαφος, Plb. 6.55.1, Plu. Cam. 5; break up, SIG 364.10 (Ephesus, iii B. C.): metaph., διασπᾶν τὴν σύμπνοιαν τοῦ παντός Iamb. Protr. 21.λʹ:—Pass., διέσπασται μελέων φύσις Emp. 63; τὸ Ἀττικὸν [ἔθνος] . . διεσπασμένον ὑπὸ Πεισιστράτου Hdt. 1.59; μόνον οὐ διεσπάσθην D. 5.5; δ. ἀπὸ τῶν φίλων to be torn away from . ., Arist. Rh. 1386a10.
- 2 in military sense, separate part of an army from the rest, X. Cyr. 5.4.19; of army and fleet, Hdt. 7.236; δ. τὰς φάλαγγας break them up, Arist. Pol. 1303b13: —Pass., στράτευμα διεσπασμένον an army scattered and in disorder, Th. 6.98, cf. 7.44; of a fleet, Id. 8.104; τῷ διεσπάσθαι τὰς δυνάμεις to be widely scattered, X. An. 1.5.9.
- 3 metaph., pull different ways, πόλεις distract states, Pl. Lg. 875a; τὰς πολιτείας D. 4.48; τοὺς νόμους X. Cyr. 8.5.25; διέσπακε τὴν ἱστορίαν has broken the continuity of the narrative, Sch. Th. l.c.:—Pass., διασπώμενος distracted, πρὸς τοσαύτας ὑπηρεσίας Luc. DDeor. 4[24].1; ὑπὸ τῶν λόγων Id. Icar. 23.
A ref. a diversos procesos de separación
I tr., gener. c. violencia
1 c. ac. de pers. o anim. despedazar, partir en dos o en pedazos, desgarrar
τοὺς ἄνδρας κρεοργηδόν
διὰ δὲ θύελλα σπάσαι (με)
¡ojalá un vendaval desgarre mi cuerpo!διασπάσεσθέ μ'
vais a partirme en dosτοὺς χειρωθέντας
ἔθυον ... τῷ Ὠμαδίῳ Διονύσῳ ἄνθρωπον διασπῶντες
τὸ Ἀττικὸν (ἔθνος) ... διεσπασμένον ἐπυνθάνετο
averiguó que el pueblo ático estaba desgarrado por disensiones internasμόνον οὐ διεσπάσθην ὑπὸ τῶν ... πολλὰ καὶ μεγάλ' ὑμᾶς ἁμαρτάνειν πεισάντων
δι]ασπασθεὶς ὑπὸ τῶν Τιτάνων
διασπώμενος ὑπὸ τῶν λόγων
desgarrado por los argumentos contradictorios de los filósofos
• fig., en voz pas. ser separado
διεσπάσθη τῆς πρὸς τοὺς ἀγγέλους συναφείας ὁ ἄνθρωπος
• en v. med. mismo sent.
ὃν σκύλακες ... διεσπάσαντο
de Acteónἵνα] μὴ διασπάσηται κροκόδι[λος (a los cerdos)
2 c. ac. de cosas y abstr. romper en pedazos, destrozar
τὰ δὲ (τοῦ σώματος) διέσπασε ταῖς φιληδονίαις
otras cosas (del cuerpo) las destrozó (el alma) con los placeresτὸ σταύρωμα
τὰς πολιτείας
τὴν γέφυραν
λύκοι τὰ θεμέλια ἀθρόα διέσπασαν
τὴν ἕνωσιν τοῦ παντὸς καὶ τὴν σύμπνοιαν
διεσπάσθαι ὑπ' αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις
• violar
νόμους
• rescindir, cancelar
πᾶσαν συγγραφήν
3 c. ac. de partes del cuerpo arrancar
τὼ νεφρὼ δὲ σοῦ ... διασπάσονται Γοργόνες
μέλη
• fig. c. ac. de pers. separar, arrancar
ἐπεχείρησέ ποτε ἐμὲ καὶ τὸν ἄνδρα διασπάσαι ἀπ' ἀλλήλων
ἐκεῖσε διαπλέω ὅθεν διασπάσθημεν
navego hacia el lugar de donde fuimos arrancadosτὸ διασπᾶσθαι ἀπὸ φίλων
4 sin violencia dividir, separar en dos o en partes un conjunto
(τὸν ναυτικόν)
τὸ μὲν γὰρ κοινὸν συνδεῖ, τὸ δὲ ἴδιον διασπᾷ τὰς πόλεις
δόμον
καὶ μόνον οὐ μίαν λέξιν διὰ τὸν θυμὸν εἰς δύω διασπάσας πρόσωπα
casi divide, llevado por la ira, una frase entre dos personasεἰς μέρη ... τὴν πόλιν
πόλεις διασπᾷ, δῆμον εἰς στάσεις φέρει
(la afición a las carreras del circo)εἰ μὲν διασπασθέντα ἀπ' ἀλλήλων τὰ μέρη (τοῦ νοητοῦ κόσμου)
• parcelar, dividir en parcelas
τὰ μέρη
• en v. med. mismo sent.
αὐτῶν ... διασπωμένων δὲ τὴν τοῦ παιδὸς ἀρχήν
y repartiéndose el reino del niño
• separar, escindir una o más partes de un conjunto
μήποτε διασπᾶν ἀπὸ τοῦ ὅλου δύναμιν ἀσθενεστέραν τῆς τῶν πολεμίων δυνάμεως
no separar nunca del grueso del ejército un contingente más débil que el del enemigoτὰ συνεχῆ (ἔχει τινὰ ἰσχύν) πρὸς τὸ μὴ διασπᾶσθαι
los cuerpos continuos (tienen una cierta fuerza) para resistir a la fisión
II intr. en v. med.-pas., sin violencia
1 dividirse, separarse
διέσπασται μελέων φύσις
en dos está dividida la hechura de los miembros (en el embrión humano)
2 dispersarse
τῷ διεσπάσθαι τὰς δυνάμεις
por la dispersión de sus contingentes militaresοὔρησε τροφιώδεα, νεφελώδεα, διεσπασμένα
hizo una orina espesa y con manchas blanquecinas y dispersas
• fig.
πρὸς τοσαύτας ὑπηρεσίας διασπώμενος
de Hermes desperdigándome en tantos servicios
3 disiparse, desvanecerse
ἐκεῖ πνεῦμά ἐστιν, ὑφ' οὗ τὸ νέφος καὶ ἡ τοιαύτη σύστασις διασπᾶται
4 c. violencia romperse
αἱ σύριγγες αἱ διὰ τῶν πλευμόνων τεταμέναι ... διασπῶνται
B ref. a la ruptura de una continuidad
1 gener. interrumpir
τὰς τετράδας δ.
interrumpir los ciclos de cuatro días de entrenamiento(ὕπνος) διασπώμενος ὑπὸ τῶν ἐντρεχόντων
2 esp. en ret. interrumpir, dislocar
τὴν διήγησιν
τὴν ἱστορίαν
δ. τὸν ἦχον
interrumpir la emisión vocal (un hiato)φεύγει ... τὰς τῶν φωνηέντων συμβολὰς ὡς τὴν λειότητα καὶ τὴν εὐέπειαν διασπώσας
evita los encuentros de vocales en la idea de que dislocan la lisura y la buena dicción
3 en cont. milit. abrir brecha(s) en una formación militar
αἱ διαβάσεις τῶν ὀχετῶν ... διασπῶσι τὰς φάλαγγας
διέσπα συνεχῶς τὴν ἵππον
οἱ τῶν Συρακοσίων στρατηγοὶ ὡς ἑώρων σφίσι τὸ στράτευμα διεσπασμένον
los generales siracusanos, viendo que su ejército no presentaba una línea continuaδιεσπασμένης τῆς τῶν Μακεδόνων φάλαγγος
al cruzar un río
• atravesar, horadar
τὸ ἔδαφος
1. uit elkaar trekken:
2. wegtrekken, wegrukken (van), met
- 1to tear asunder, part forcibly, Lat. divellere, Hdt., Eur., etc.; δ. τὸ σταύρωμα to tear down the palisade, Xen.: —Pass., perf. part. διεσπασμένος torn asunder, Hdt., Dem.
- 2in military sense, to separate part of an army from the rest, Xen.:—Pass., στράτευμα διεσπασμένον scattered and in disorder, Thuc.;—of soldiers, also, to be distributed in quarters, Xen.
- 3metaph. to distract, throw into disorder, Xen.
-
…, ἡμῖν τε τιμὴ παντὶ τῷ γένει προσῇ. ὁρᾷς τὸν Ἀκτέωνος ἄθλιον μόρον, ὃν ὠμόσιτοι σκύλακες ἃς ἐθρέψατο διεσπάσαντο, κρείσσονʼ ἐν κυναγίαις Ἀρτέμιδος εἶναι κομπάσαντʼ, ἐν ὀργάσιν. ὃ μὴ πάθῃς σύ · δεῦρό σου στέψω κάρα…
Euripides, Bacchae
-
…τοι ἔσονται, καὶ πᾶς ὁ ναυτικὸς τῷ πεζῷ ἀρήξει καὶ ὁ πεζὸς τῷ ναυτικῷ ὁμοῦ πορευόμενος · εἰ δὲ διασπάσεις, οὔτε σὺ ἔσεαι ἐκείνοισι χρήσιμος οὔτε ἐκεῖνοι σοί. τὰ σεωτοῦ δὲ τιθέμενον εὖ γνώμην ἔχω τὰ τῶν ἀντιπολέμων…
Herodotus, The Histories
-
…, ἣ τὰ σπλάγχνα σου διασπαράξει, πλευμόνων τʼ ἀνθάψεται Ταρτησία μύραινα · τὼ νεφρὼ δέ σου αὐτοῖσιν ἐντέροισιν ᾑματωμένω διασπάσονται Γοργόνες Τειθράσιαι, ἐφʼ ἃς ἐγὼ δρομαῖον ὁρμήσω πόδα. οὗτος τί δέδρακας ; ἐγκέχοδα · κάλει θεόν. ὦ…
Aristophanes, Frogs
-
…ἔθνος, ἐὸν βάρβαρον, οὐδαμὰ μεγάλως αὐξηθῆναι. τούτων δὴ ὦν τῶν ἐθνέων τὸ μὲν Ἀττικὸν κατεχόμενόν τε καὶ διεσπασμένον ἐπυνθάνετο ὁ Κροῖσος ὑπὸ Πεισιστράτου τοῦ Ἱπποκράτεος τοῦτον τὸν χρόνον τυραννεύοντος Ἀθηναίων. Ἱπποκράτεϊ γὰρ ἐόντι ἰδιώτῃ καὶ θεωρέοντι τὰ…
Herodotus, The Histories
-
…παρασκευάζοιεν τῶν ἀνθρώπων ὅσους φησὶν Ὀρφεὺς λαχεῖν ὥραν τῆς τέρψιος. ταῦτά γε γὰρ ὁρῶσι πάντα κυκώμενα, καὶ ἔτι διασπῶσιν οἱ ποιηταὶ ῥυθμὸν μὲν καὶ σχήματα μέλους χωρίς, λόγους ψιλοὺς εἰς μέτρα τιθέντες, μέλος δʼ αὖ καὶ ῥυθμὸν…
Plato, Laws
-
…καὶ ἀληθεῖ τέχνῃ οὐ τὸ ἴδιον ἀλλὰ τὸ κοινὸν ἀνάγκη μέλειν τὸ μὲν γὰρ κοινὸν συνδεῖ, τὸ δὲ ἴδιον διασπᾷ τὰς πόλεις καὶ ὅτι συμφέρει τῷ κοινῷ τε καὶ ἰδίῳ, τοῖν ἀμφοῖν, ἢν τὸ κοινὸν τιθῆται καλῶς μᾶλλον…
Plato, Laws
-
…οὖν. οὐκοῦν τοῦτο μὲν ἱκανῶς συνειλήφαμεν, ὅτι παραδείγματός γʼ ἐστὶ τότε γένεσις, ὁπόταν ὂν ταὐτὸν ἐν ἑτέρῳ διεσπασμένῳ δοξαζόμενον ὀρθῶς καὶ συναχθὲν περὶ ἑκάτερον ὡς συνάμφω μίαν ἀληθῆ δόξαν ἀποτελῇ ; φαίνεται. θαυμάζοιμεν ἂν οὖν εἰ ταὐτὸν…
Plato, Statesman
-
…μήν ; πρῶτον μὲν δὴ τῶν τεττάρων τὰ τρία διελόμενοι, τὰ δύο τούτων πειρώμεθα, πολλὰ ἑκάτερον ἐσχισμένον καὶ διεσπασμένον ἰδόντες, εἰς ἓν πάλιν ἑκάτερον συναγαγόντες, νοῆσαι πῇ ποτε ἦν αὐτῶν ἓν καὶ πολλὰ ἑκάτερον. εἴ μοι…
Plato, Philebus
-
…τὰς εὐθύνας τῶν ἀρχόντων γίγνηται, τότε λυθείσης τῆς τὰ πάντα πολιτεύματα συνεχούσης εἰς ἓν δίκης, ταύτῃ πᾶσα ἀρχὴ διεσπάσθη χωρὶς ἑτέρα ἀπʼ ἄλλης, καὶ οὐκ εἰς τὸ αὐτὸ ἔτι νεύουσαι, πολλὰς ἐκ μιᾶς τὴν πόλιν ποιοῦσαι ,…
Plato, Laws
-
…τοῦ κακοῦ ἀναρμοστεῖ ; πάντων μάλιστα, ἔφη. ἔχομεν οὖν τι μεῖζον κακὸν πόλει ἢ ἐκεῖνο ὃ ἂν αὐτὴν διασπᾷ καὶ ποιῇ πολλὰς ἀντὶ μιᾶς ; ἢ μεῖζον ἀγαθὸν τοῦ ὃ ἂν συνδῇ τε καὶ ποιῇ μίαν ; οὐκ ἔχομεν…
Plato, Republic