contundo
contundo, to beat, bruise, grind, crush, pound, break to pieces
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit.
- A In gen.: oleas in lentisco, Cato R. R. 7, 4 (cited ap. Varr. R. R. 1, 60): thymum in pila, Varr. R. R. 3, 16, 14; cf.: radices ferreis pilis, Col. 7, 7, 2: florem nullo aratro, * Cat. 62, 40: colla, Col. 6, 2, 8; 6, 14, 3: classis victa, fusa, contusa, fugataque est, Inscr. ap. Liv. 40, 52, 6: aliquem male fustibus, Plaut. Aul. 3, 1, 4 (409); cf.: aliquem pugnis, id. Bacch. 3, 3, 46 (450); and: pugiles caestibus contusi, Cic. Tusc. 2, 17, 40: aliquem saxis, Hor. Epod. 5, 98: pectus ictu, Ov. M. 12, 85: faciem planā palmā (with caedere pectus pugnis), Juv. 13, 128: contusi ac debilitati inter saxa rupesque, Liv. 21, 40, 9: hydram, Hor. Ep. 2, 1, 10: nares a fronte resimas, to squeeze together, press in, Ov. M. 14, 96.—With acc. of part: asper equus duris contunditur ora lupatis, Ov. Am. 1, 2, 15.—Poet. of the beating to pieces of crops by hail: vites grando, Hor. Ep. 1, 8, 5 (cf. id. C. 3, 1, 29: non verberatae grandine vineae); and of lameness produced by disease, etc.: postquam illi justa cheragra Contudit articulos ( = debilitavit nodis), id. S. 2, 7, 16 (cf. Pers. 5, 58: cum lapidosa cheragra fregerit articulos, has crippled).—
- B In medic. lang.: contūsum (-tun-sum), i, n., a bruise, contusion (cf. contusio), Scrib. Comp. 209; Cels. 5, 28, 14; Plin. 29, 6, 39, § 136 sq. al.—
- II Trop., to break, lessen, weaken, destroy, subdue, put down, baffle, check, etc. (syn.: frango, obtero, vinco): virosque valentes contudit crudelis hiems,Enn. ap. Prisc. p. 891 P.; cf. id. Ann. v. 387 and 482 Vahl.: corpora conturbant magno contusa labore, Lucr. 4, 958: populos feroces, Verg. A. 1, 264: ferocem Hannibalem, Liv. 27, 2, 2: nostrae opes contusae hostiumque auctae erant, Sall. J. 43, 5: contudi animum et fortasse vici, Cic. Att. 12, 44, 3; cf.: animos feros placidā arte, Ov. A. A. 1, 12: contudi et fregi exsultantis praedonis audaciam, Cic. Phil. 13, 13, 29: calumniam et stultitiam (with obtrivit), id. Caecin. 7, 18: regum tumidas minas, Hor. C. 4, 3, 8: impetus, id. ib. 3, 6, 10: ingenium patientia longa laborum, Ov. Tr. 5, 12, 31: facta Talthybi, i.e. to surpass by my own, Plaut. Stich. 2, 1, 33 (306). (But in Lucr. 5, 692, concludit is the right reading, Lachm., Munro.)
II) im weitern Sinne = durch häufige Stöße, Schläge beschädigen usw., wie unser zerstoßen (zuschanden stoßen), zerklopfen, zerbleuen, zerschlagen, zerquetschen, zerschellen, 1) eig.: alcis manus, Cic.: pedes, Plin.: faciem, Cels.: verenda, Plin. ep.: collum (v. Stier), Col.: so auch collum in opere, Col.: contusae aures, gequetschte, Plin. – si quis contusus est, eine Quetschung erhalten hat, Cels.: contusi ac debilitati inter saxa rupesque, Liv. – alqm fustibus, pugnis, Plaut.: anum saxis, Hor.: planā palmā faciem (sich das G.), Iuven. – v. lebl. Subjj., grando contudit vites, Hor.: hasta hebeti pectus tantummodo contudit ictu, Ov.: im Passiv, classis victa, fusa, contusa (zerschellt) fugataque est, Inscr. bei Liv.: pugiles caestibus contusi, Cic.: flos nullo contusus aratro, Catull. – poet. m. Acc. der nähern Best. (= an), asper equus duris ora contunditur lupatis, Ov.: contusus ora saxi pondere, Val. Max. – Partiz. subst., α) contūsī, ōrum, m., Gequetschte (mediz. t. t.) Plin. 25, 98. – β) contūsum, ī, n., die Quetschung, die Kontusion (mediz. t. t.), Cels. 5, 28, 14 p. 217, 21 D. Scrib. 209: Plur., Plin. 29, 141.
2) übtr.: a) übh., an physischer Kraft mürbe machen, lähmen, der Spannkraft berauben, v. lebl. Subjj., postquam illi iusta cheragra contudit articulos, Hor.: corpora magno contusa labore, Lucr. – b) an milit., polit., geistiger u. moral. Kraft lähmen, dämpfen, niederdrücken, brechen, zuschanden (zunichte) machen od. werden lassen, ferocem victoriā Hannibalem, abklopfen, Liv.: populos feroces, Verg.: Romanorum vires proelio, Val. Max.: victoriis opes Carthaginis, Val. Max.; vgl. in Numidia nostrae opes contusae hostiumque auctae erant, Sall. – u. c. incendium belli Punici secundi, Cic.: Pacori manus contudit impetus nostros, Hor. – u. c. animum, sich bezwingen, Cic.: prius animos hostium quam arma, Val. Max.: animos feros placidā arte, Ov.: ferociam hostis, Liv.: audaciam alcis c. et frangere, Cic.: calumniam stultitiamque alcis obterere ac c., Cic.: c. insolentiam hominum, Sen.: facta Talthybii, Plaut.: minas, Hor. – v. lebl. Subjj., contudit ingenium longa patientia laborum, Ov.: eadem mala, quibus ingenia nostra hebetata, fracta, contusa sunt, Plin. ep.: is labor urbano militi insolitus contundit animos, Tac.: maeror contundit mentes, abicit, contrahit, Sen. – ➳ Perf. contūdit gemessen bei Enn. ann. 449; vgl. Prisc. 10, 26. – Partiz. Perf. gew. contusus; aber auch contunsus, Plin. 21, 174 u. ö. Spart. Carac. 11, 3. Vgl. Neue-Wagener Formenl.3 Bd. 3. S. 552 u. 553.
- 1. stukslaan, verpletteren, vermorzelen, verpulveren, fijnmaken [radices]; ➤ classis contusa est is vernietigd;
- 2. (metaf.) verzwakken, uitputten, neerslaan, vernietigen; ➤ populos feroces ~; Hannibalem ~ ontmoedigen; corpora magno contusa labore; Romanorum vires proelio ~; ferociam hostis ~; audaciam alcis ~ et frangere.
- to beat, bruise, grind, crush, pound, break to pieces: pugiles caestibus contusi: Vos saxis, H.: pectus ictu, O.: flos nullo contusus aratro, Ct.: contusi inter saxa, L.: narīs a fronte resimas, to flatten, O.: radicibus contusis equos alere, Cs.: herbas, V.— Of gout: (cheragra) articulos, racked, H.—Fig., to break, crush, destroy, subdue, put down, baffle, check: populos ferocīs, V.: Hannibalem, L.: opes contusae (opp. auctae), S.: praedonis audaciam: regum minas, H.: animos, Ta.
-
…non deficit anno, cum tamen adversos cogor habere deos. Milanion nullos fugiendo, Tulle, labores saevitiam durae contudit Iasidos. nam modo Partheniis amens errabat in antris, ibat et hirsutas ille videre feras ; ille etiam Hylaei…
Propertius, Elegies
-
…satiari ullo modo possunt, ad omne facinus inpellunt eos, quos inlecebris suis incenderunt. Non. M qui contuderit eius vim et ecfrenatam illam ferociam. Gel. N. A. . ., Non. M Quod…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…bonis ut haberet. immo, ut viro forti ac sapienti dignum fuit, ita calumniam stultitiamque eius obtrivit ac contudit. in possessione bonorum cum esset, et cum iste sextulam suam nimium exaggeraret, nomine heredis arbitrum familiae herciscundae…
Cicero, Pro Caecina
-
…se intra munitiones recepit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radicibus contusis equos alerent ; frumenta enim, quae fuerant intra munitiones sata, consumpserant. et cogebantur Corcyra atque Acarnania longo…
Julius Caesar, Civil War
-
…conparans nonne versat huc et illuc cogitatione rationem maior mihi moles, maius miscendumst malum, qui illius acerbum cor contundam et conprimam. Nec tamen ille ipse est praetereundus, qui non sat habuit coniugem inlexe in stuprum, de…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…vacuum redde nobis. ego hinc, ut scripsi antea, postridie Idus Lanuvi, deinde postridie in Tusculano. Contudi enim animum et fortasse vici, si modo permansero. scies igitur fortasse cras, summum perendie. sed quid…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…in fratrem novam Maio r mihi moles, ma ius miscendu mst malum, Qui illi us acerbum co r contundam et co mprimam. quo igitur haec erumpit moles audi Thyestem Ipsus hortatu r me frater, u t meos…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…patri filiam. membra ; quidem ;, quae debilitavit lapidibus, fustibus, ferro, manus quas contudit, digitos quos confregit, nervos quos concidit, restituere non potest ; filiam, filiam inquam, aerumnoso patri…
Cicero, pro Flacco
-
…clamabit. consuetudinis magna vis est pernoctant venatores in nive in montibus ; uri se patiuntur Indi ; pugiles caestibus contusi ne ingemescunt quidem. sed quid hos, quibus Olympiorum victoria consulatus ille antiquus videtur gladiatores, aut perditi homines…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…iterum iam adgreditur me et quietum exsuscitat. maior mihi moles, maius miscendumst malum, qui illius acerbum cor contundam et comprimam. aliud voluptas, effusum, lene, tenerum, hilaratum ac remissum sed sibi cum tetulit coronam…
Cicero, de Oratore