sedo
sedo, to bring to rest, lay
- Act. (orig. to cause to sit, to seat; hence, of inanimate or abstract objects), to allay, settle, still, calm, assuage, appease, quiet, check, end, stop, stay, etc. (syn.: mitigo, mulceo, lenio): cave putes, aut mare ullum aut flammam esse tantam, quam non facilius sit sedare quam effrenatam insolentiā multitudinem, Cic. Rep. 1, 42, 65: pulverem, Phaedr. 2, 5, 18: curriculum, Cic. Arat. 125; cf. vela, i. e. to furl, Prop. 3 (4) 21, 20: flammam, id. 3 (4), 18, 5: incendia, Ov. R. Am. 117.—Mid.: sedatis fluctibus, having subsided, abated, lulled, Cic. Inv. 2, 51, 154: sedatis ventis, Ov. M. 15, 349; cf.: tempestas sedatur, Cic. Verr. 2, 1, 18, § 46.—Of hunger, thirst, etc.: sitim, to slake, quench, Lucr. 2, 663; 4, 850; Ov. M. 3, 415; Phaedr. 4, 4, 1; Suet. Oth. 11 al.: famem ac sitim, Plin. 11, 54, 119, § 284; cf.: carne jejunia, Ov. M. 15, 83: lassitudinem, Plaut. Bacch. 1, 1, 75 (109); Nep. Eum. 9, 6: pestilentiam, Liv. 7, 3; Just. 20, 2, 8: dolores aurium, Plin. 29, 6, 39, § 133: tumorem vulnerum, id. 30, 13, 39, § 114; 20, 20, 81, § 211: scabiem, pruritum, id. 30, 13, 41, § 121 et saep.: (populi impetus) aliquando incenditur, et saepe sedatur, Cic. Leg. 3, 10, 24: bellum intestinum ac domesticum, id. Cat. 2, 13, 28; so, bellum, Nep. Dat. 8, 6: pugnam, id. Cat. 3, 3, 6: proelium, Liv. 34, 5: seditionem, Cic. Rep. 1, 38, 60; id. Att. 5, 14, 1: tumultum, Caes. B. C. 3, 18; 3, 106 fin.; Liv. 3, 15 al.: discordias, Cic. Phil. 1, 1, 1: controversiam, id. Leg. 1, 21, 54: contentionem, Liv. 39, 39: invidiam et infamiam, Cic. Verr. 1, 1, 1; cf.: sermunculum omnem aut restinxerit aut sedarit, id. Att. 13, 10, 2: miserias, Plaut. Poen. 5, 4, 107 (1280): calamitatem, Ter. Hec. 32: mala, Cic. Phil. 2, 18, 46.—Of feelings, passions, appetites, etc.: in animis hominum motum dicendo vel excitare vel sedare, Cic. de Or. 1, 46, 202: mentes (opp. excitare), id. ib. 1, 5, 17; cf.: appetitus omnes, id. Off. 1, 29, 103: illā tertiā parte animi, in quā irarum exsistit ardor, sedatā atque restinctā, id. Div. 1, 29, 61: animos militum, Liv. 26, 21: iram, Plaut. Merc. 5, 4, 1 (962): cupidinem, id. Am. 2, 2, 210 (842): rabiem, Hor. Epod. 12, 9: pavorem, Liv. 1, 16: lamentationem, id. 25, 37: fletus, Prop. 2, 16 (3, 8), 31: curas, Stat. Th. 12, 514: vulnera mentis, Ov. P. 4, 11, 19 et saep.—Rarely with personal objects: affert potionem et te sedatum it, Plaut. Curc. 1, 2, 22 (117): ut vix a magistratibus juventus sedaretur, was quieted, brought to order, Liv. 21, 20: tumultuantes deinde milites ipse sedavit, Just. 12, 15, 2.—*
- II Neutr., to become quiet, to lull, subside: postquam tempestas sedavit, Auct. ap. Gell. 18, 12, 6 (cf. the mid.: sedatur tempestas, supra).
- —Hence, sēdātus, a, um, P. a., composed, moderate, calm, quiet, tranquil, sedate (class.): alter (Herodotus) sine ullis salebris quasi sedatus amnis fluit, alter (Thucydides) incitatior fertur, Cic. Or. 12, 39: in ipsis numeris sedatior, id. ib. 52, 176: sedatissimā et depressissimā voce uti, Auct. Her. 3, 14, 24; cf.: Terenti, Latinā voce Menandrum sedatis vocibus effers, in gentle tones, Cic. poët. ap. Suet. Vit. Ter. 5: oderunt Sedatum celeres, agilem gnavumque remissi, Hor. Ep. 1, 18, 90: scribere sedatiore animo, Cic. Att. 8, 3, 7; cf.: olli sedato respondit corde Latinus. Verg. A. 12, 18: amnes, id. ib. 9, 30: sedato gradu in castra abeunt, Liv. 25, 37: sedatius tempus, Cic. Clu. 37, 103.—Adv.: sēdātē, calmly, tranquilly, sedately, Plaut. Men. 5, 6, 17 (982); Cic. Tusc. 2, 20, 46; 2, 24, 58; id. Or. 27, 92. —Comp., Amm.25, 1, 5.
I tr., ¶ 1 faire asseoir, rasseoir : pulverem Phædr. 2, 5, 18, abattre la poussière ¶ 2 faire tenir en repos, calmer, apaiser : mare, flammam Cic. Rep. 1, 65, maîtriser la mer, des flammes ; tempestas sedatur Cic. Verr. 2, 1, 46, la tempête tombe, se calme || [fig.] sitim Lucr. 2, 663, apaiser la soif ; lassitudinem Nep. Eum. 9, 6, faire tomber la fatigue ; bellum sedatur Cic. Cat. 2, 28, la guerre sʼapaise ; pugna sedatur Cic. Cat. 3, 6, le combat cesse ; discordias Cic. Phil. 1, 1, apaiser des discordes ; infamiam judiciorum Cic. Verr. 1, 1, 1, faire tomber (cesser) le discrédit des tribunaux ; mentes Cic. de Or. 1, 17, calmer les esprits ; appetitus omnes Cic. Off. 1, 103, calmer tous les penchants ; ut vix a magistratibus juventus sedaretur Liv. 21, 20, 3, au point que les magistats avaient peine à calmer la jeunesse.
II intr. sedare = sedari, sʼapaiser : Cn. Gell. d. Gell. 18, 12, 8.
- 1. kalmeren, doen bedaren [ventos; pugnam; flammam doven];
- 2. (metaf.) sussen, stillen, afremmen [sitim; impetum populi; animos; iram; discordiam; lites; fletūs; molestias; iuventutem];
- 3. (Prop.) reven, neerhalen [vela];
- 4. (Phaedr.) doen neerdalen [pulverem]; / vgl. ook sedatus.
- SED-, to bring to rest, lay: pulverem, Ph.—To settle, still, calm, allay, assuage, appease, quiet, check, end, stop, stay: mare aut flammam: incendia, O.: sedatis fluctibus, subsided: tempestas sedatur: sitim, slake, O.: carne ieiunia, relieve, O.: ad lassitudinem sedandam militum, refresh, N.: in animis hominum motum: militum animos, L.: rabiem, H.: volnera mentis, O.: (populi impetus) sedatur: tumultum, Cs.: discordias: contentionem, L.: sermunculum omnem aut restinxerit aut sedarit: calamitatem, T.: ut vix a magistratibus iuventus sedaretur, was quieted, L.: vela fessa, i. e. come into port, Pr.
-
…summa nullo tumultu, bellum intestinum ac domesticum post hominum memoriam crudelissimum et maximum me uno togato duce et imperatore sedetur. quod ego sic administrabo, Quirites, ut, si ullo modo fieri poterit, ne improbus quidem quisquam…
Cicero, in Catilinam
-
…mihi in primis videtur causa fuisse facinus maturandi. Namque animus inpurus, dis hominibusque infestus neque vigiliis neque quietibus sedari poterat ita conscientia mentem excitam vastabat. Igitur color ei exsanguis, foedi oculi, citus modo, modo tardus…
Sallust, Catilina
-
…eo mortuo ad neminem unum summa imperii redit, sed separatim suam quisque classem ad arbitrium suum administrabat. Vibullius sedato tumultu, quem repentinus Caesaris adventus concitaverat, ubi primum reversus est, adhibito Libone et L. Lucceio et…
Julius Caesar, Civil War
-
…in usu pecuniae simulque altitudo animi in capi endis incommodis et maxime iniuriis et omne quod est eius generis grave sedatum non turbulentum. in com munione autem quae posita pars est, iustitia dicitur eaque erga deos religio, erga…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…precibus mitigari potest vel temporibus rei publicae communique utilitate deponi vel difficultate ulciscendi ; contineri ; vel vetustate sedari ; bene meritos ; ne ; colas, nec exorari fas est, neque id rei publicae remittere…
Cicero, post Reditum ad Populum
-
…a praescriptione rationis, ut nullo modo adpetitiones animi nec regi nec contineri queant. quem ad modum igitur temperantia sedat adpetitiones et efficit, ut eae rectae rationi pareant, conservatque considerata iudicia mentis, sic huic inimica intemperantia omnem…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…suavitatis. In qua multi floruerunt apud Graecos, sed Phalereus Demetrius meo iudicio praestitit ceteris, cuius oratio cum sedate placideque liquitur, tum inlustrant eam quasi stellae quaedam translata verba atque immutata. Translata dico, ut saepe iam…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…deest naturae quidpiam sive abundat atque affluit, illa etiam tertia parte animi, in qua irarum existit ardor, sedata atque restincta, tum eveniet duabus animi temerariis partibus compressis, ut illa tertia pars rationis et mentis eluceat et…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…totam rem publicam substravit libidini suae cave putes autem mare ullum aut flammam esse tantam, quam non facilius sit sedare quam effrenatam insolentia multitudinem, tum fit illud, quod apud Platonem est luculente dictum, si modo id exprimere…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…, vel bona, quae cupiditatem laetitiamve moveant, tamen sit vitiosa ipsa commotio. constantem enim quendam volumus, sedatum, gravem, humana omnia spernentem illum esse, quem magnanimum et fortem virum dicimus. talis autem nec maerens…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes