irrito
irrito, to incite, excite, stimulate, instigate, provoke, exasperate, irritate
- I Lit.: inritare dictum est proprie provocare, Non. 31, 21: si me inritassis, etc., Plaut. Am. 1, 1, 298 (450); id. Stich. 2, 2, 22 (346): ne si magis inritatus siet, Ter. Ad. 282: ita sum inritatus, ut, etc., id. Phorm. 240: ut vi inritare ferroque lacessere fortissimum virum auderet, Cic. Mil. 31, 84: virum telis, Verg. A. 10, 644: Terra, ira irritata deorum, id. ib. 4, 178: bello gentes, Just. 12, 6, 16: sibi simultates, Liv. 33, 46: aliquem ad necem alicujus, Vell. 2, 66.— Poet.: cum fera diluvies quietos Irritat amnes, enrages, Hor. C. 3, 29, 41: flammas, to kindle, Ov. F. 2, 649.—
- II In gen., to incite, move, stir up, provoke, vex, inflame: crabrones, Plaut. Am. 2, 2, 75 (707): tribunos plebis fama ea ipsa inritaverat magis ad certamen, Liv. 6, 27: animos ad bellum, id. 31, 5: iracundiam, Sen. de Ira, 3, 8: infantiam ad discendum, Quint. 1, 1, 26: forma meos irritat amores, Ov. Am. 2, 4, 9: vitia, id. ib. 3, 4, 11: cupiditatem, Sen. Ep. 7: suspiciones, Tac. H. 3, 4: animos, Hor. A. P. 180: ingenium, Prop. 4 (5), 6, 75: naturam per se pronam ad humanitatem, Sen. Ben. 6, 29: princeps, qui delatores non castigat, irritat, encourages, Suet. Dom. 9: exitium, to hasten, Tac. A. 13, 1: tussim, to excite, make worse, Cels. 2, 1; 5, 28, 2. — Hence, irrī-tātus, a, um, P. a., excited, enraged, provoked, irritated: canem inritatam imitarier, Plaut. Capt. 3, 1, 25 (485): ad aliquid, Suet. Galb. 21: in aliquid, Sen. Ep. 97.— Comp.: ego his ejus verbis irritatior, Gell. 15, 9, 7; 10, 9, 2; id. praef. § 20.—Adv.: irrītātē, in an irritated manner; only in comp., Amm.22, 15, 19.
- to make void, invalidate (late Lat.), Cod. Th. 3, 12, 2.
➳ inritassis, fut. antér., Pl. Amph. 454.
- 1. prikkelen, aanzetten, provoceren [alqm ad certamen; virum telis];
- 2. opwekken, uitlokken, veroorzaken [seditionem; odium; rabiem; flammas aanwakkeren];
- 3. kwaad maken, ophitsen [hostem ad iram; animos barbarorum];
- 4. (med.) irriteren.
- to incite, excite, stimulate, instigate, provoke, exasperate, irritate: magis inritatus, T.: vi virum: Terra, irā inritata deorum, V.: tribunos ad certamen, L.: pectus inaniter, H.: cum fera diluvies quietos Inritat amnīs, enrages, H. — To stir up, excite, produce: sibi simultates, L.: flammas, kindle, O.
-
…primusque obsistere contra ; quem neque fama deum nec fulmina nec minitanti murmure compressit caelum, sed eo magis acrem inritat animi virtutem, effringere ut arta naturae primus portarum claustra cupiret. ergo vivida vis animi pervicit et extra processit…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…diu ; neu, si quid petiit, ingrata fronte negaris, neu tibi pro vano verba benigna cadant. irritata venit, quando contemnitur illa, nec meminit iustas ponere laesa minas at quo sis humilis magis et subiectus amori…
Propertius, Elegies
-
…qui modo pestifero tot iugera ventre prementem stravimus innumeris tumidum Pythona sagittis. Tu face nescio quos esto contentus amores inritare tua, nec laudes adsere nostras. Filius huic Veneris figat tuus omnia, Phoebe, te meus arcus ait…
Ovid, Metamorphoses
-
…re publica non dubitarit inimicum. nescio quid scribam tibi nisi unum, pueri et cupiditatem et licentiam potius esse inritatam quam repressam a Cicerone, tantumque eum tribuere huic indulgentiae ut se maledictis non abstineat iis quidem quae in ipsum…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…saepe incredibilis huic urbi felicitates atque opes attulit illam perniciem exstinxit ac sustulit, cui primum mentem iniecit ut vi inritare ferroque lacessere fortissimum virum auderet vincereturque ab eo quem si vicisset habiturus esset impunitatem et licentiam sempiternam. non est…
Cicero, pro Milone
-
…quod si Romanos nos esse meminissemus, non audacius dominari cuperent postremi homines quam id nos prohiberemus, neque magis inritatus esset Antonius regno Caesaris quam ob eiusdem mortem deterritus. tu quidem consularis et tantorum scelerum vindex, quibus oppressis…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…privato, nulla aequitatis deprecatio. tantum quisque habebat possessor quantum reliquerat divisor Antonius. quae quamquam, si leges inritas feceritis, rata esse non possunt, tamen separatim suo nomine notanda censeo, iudicandumque nullos vii viros fuisse ,…
Cicero, Philippicae
-
…itaque idem quasi providi cives et senatores diligentes bellicum me cecinisse dicunt, suscipiunt pacis patrocinium. nonne sic disputant inritatum Antonium non oportuit nequam est homo ille atque confidens ; multi praeterea improbi quos quidem a se primum numerare possunt…
Cicero, Philippicae
-
…constitutam rem publicam, quae ex tribus generibus illis, regali et optumati et populari, confusa modice nec puniendo inritet animum inmanem ac ferum. quinque et sexaginta annis antiquior, quod erat xxxviiii ante primam Olympiadem condita. Et…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…potuerat. fecerat hoc egregie primo adventu Metellus, ut omnis istius iniurias, quas modo posset, rescinderet et inritas faceret. quod Heraclium restitui iusserat ac non restituebatur, quisquis erat eductus senator Syracusanus ab Heraclio, duci iubebat…
Cicero, in Verrem