sollemnis
sollemnis, annual, stated, established, appointed
sollemnis , e: adj. (sollus, whole, and annus), coming at the completion of a year; annual; stated; ceremonial; religious, solemn, 5.53; festive, 2.202; customary, 12.193; subst., sollemne, is, n., pl., sollemnia, ium, solemnities, sacrificial rites, offerings, 5.605.
sollemnis (less correctly sōlemnis, sollennis, sōlennis, sollempnis), e, adj. [sollus, i. e. totus-annus], prop. that takes place every year; in relig. lang. of solemnities, yearly, annual; hence, in gen.,
- I Lit., stated, established, appointed: sollemne, quod omnibus annis praestari debet, Fest. p. 298 Müll. (cf. anniversarius): sollemnia sacra dicuntur, quae certis temporibus annisque fleri solent, id. p. 344 ib.: sacra stata, sollemnia, Cato ap. Fest. s. v. stata, p. 344 ib.; so, ad sollemne et statum sacrificium curru vehi, Cic. Tusc. 1, 47, 113 (v. sisto, P. a.): sacra, id. Leg. 2, 8, 19: sacrificia, id. N. D. 1, 6, 14; id. Leg. 2, 14, 35; Liv. 1, 31: dies festi atque sollemnes, Cic. Pis. 22, 51: ab Aequis statum jam ac prope sollemne in singulos annos bellum timebatur, Liv. 3, 15: Idus Maiae sollemnes ineundis magistratibus erant, id. 3, 36: sollemnis dapes Libare, Verg. A. 3, 301: caerimoniae, Val. Max. 1, 1, 1.—
- II Transf., according as the idea of the religious or that of the established, stated nature of the thing qualified predominates.
- A With the idea of its religious character predominating, religious, festive, solemn: suscipiendaque curarit sollemnia sacra, Lucr. 5, 1162: sollemni more sacrorum, id. 1, 96: religiones, Cic. Mil. 27, 73: iter ad flaminem, id. ib. 10, 27: epulae, id. de Or. 3, 51, 197: ludi, id. Leg. 3, 3, 7; cf.: coetus ludorum, id. Verr. 2, 5, 72, § 186: precatio comitiorum, id. Mur. 1, 1: omnia sollemnibus verbis dicere, id. Dom. 47, 122: sicuti in sollemnibus sacris fleri consuevit, Sall. C. 22, 2: sollemnia vota Reddere, Verg. E. 5, 74: ferre sollemnia dona, id. A. 9, 626: sollemnis ducere pompas, id. G. 3, 22: sollemnis mactare ad aras, id. A. 2, 202: dies jure sollemnis mihi, sanctiorque natali, Hor. C. 4, 11, 17: fax, Ov. M. 7, 49: sollemni voce movere preces, id. F. 6, 622: ignis, id. Tr. 3, 13, 16: festum sollemne parare, id. F. 2, 247: sollemnes ludos celebrare, id. ib. 5, 597: habitus, Liv. 37, 9: carmen, id. 33, 31: epulae, Tac. A. 1, 50: sacramentum, id. H. 1, 55: nullum esse officium tam sanctum atque sollemne, quod, etc., Cic. Quint. 6, 26.—Comp.: dies baptismo sollemnior, Tert. Bapt. 19.—Sup.: die tibi sollemnissimo natali meo, Front. Ep. ad Anton. 1, 2: preces, Ap. Met. 11, 16, 18.—
- b As subst.: sollemne, is, n., a religious or solemn rite, ceremony, feast, sacrifice, solemn games, a festival, solemnity, etc. (so perh. not in Cic.); sing.: inter publicum sollemne sponsalibus rite factis, Liv. 38, 57: sollemne clavi figendi, id. 7, 3 fin.: soli Fidei sollemne instituit, id. 1, 21; cf. id. 9, 34: sollemne allatum ex Arcadiā, festal games, id. 1, 5; cf. id. 1, 9: Claudio funeris sollemne perinde ac divo Augusto celebratur, Tac. A. 12, 69; cf. plur. infra: per sollemne nuptiarum, Suet. Ner. 28; cf. infra.—Plur.: sollemnia (Isidis), Prop. 2, 33 (3, 31), 1: ejus sacri, Liv. 9, 29; cf. id. 2, 27: Quinquatruum, Suet. Ner. 34: triumphi, id. ib. 2: nuptiarum, Tac. A. 11, 26 fin.: funerum, id. ib. 3, 6: tumulo sollemnia mittent, Verg. A. 6, 380: referunt, id. ib. 5, 605; cf. Stat. Th. 8, 208; Juv. 10, 259.—
- B With the idea of stated, regular character predominant, wonted, common, usual, customary, ordinary (syn.: consuetus, solitus; freq. only after the Aug. period): prope sollemnis militum lascivia, Liv. 4, 53, 13: socer arma Latinus habeto, Imperium sollemne socer, Verg. A. 12, 193: arma, Stat. Th. 8, 174: cursus bigarum, Suet. Dom. 4: Romanis sollemne viris opus (venatio), Hor. Ep. 1, 18, 49: mihi sollemnis debetur gloria, Phaedr. 3, prol. 61: sufficit sollemnem numerum (testium) exaudire, Dig. 28, 1, 21: viā sollemni egressi, the public way, Amm.20, 4, 9: Romae dulce diu fuit et sollemne, reclusa Mane domo vigilare, Hor. Ep. 2, 1, 103: spectari sollemne olim erat, Suet. Aug. 44; Gell. 15, 2, 3: annua complere sollemnia, tribute, Amm.22, 7, 10.—As subst.: sol-lemne, is, n., usage, custom, practice, etc.: nostrum illud sollemne servemus, ut, etc., usual custom, practice, Cic. Att. 7, 6, 1: novae nuptae intrantes etiamnum sollemne habent postes adipe attingere, Plin. 28, 9, 37, § 135.—Plur.: mos traditus ab antiquis inter cetera sollemnia manet, etc., Liv. 2, 14: proin repeterent sollemnia, their customary avocations, Tac. A. 3, 6 fin.: testamentum non jure factum dicitur, ubi sollemnia juris defuerunt, usages, customary formalities, Dig. 28, 3, 1: testamenti, ib. 28, 1, 20.—Adverb.: mutat quadrata rotundis: Insanire putas sollemnia me neque rides, in the common way, Hor. Ep. 1, 1, 101. —Hence, adv.: sollemnĭter (sollenn-, sōlemn-; very rare; not in Cic.).
- 1 (Acc. to II. A. supra.) In a religious or solemn manner, solemnly, = rite: omnibus (sacris) sollemniter peractis, Liv. 5, 46: intermissum convivium sollemniter instituit, with pomp or splendor, Just. 12, 13, 6: lusus, quem sollemniter celebramus, Ap. Met. 3, 11, 10.—
- 2 (Acc. to II. B. supra.) According to custom, in the usual or customary manner, regularly, formally: (greges elephantorum) se purificantes sollemniter aquā circumspergi, Plin. 8, 1, 1, § 2: praebere hordeum pullis, Pall. 1, 28 fin.: jurare, Dig. 12, 2, 3: cavere, ib. 26, 7, 27: acta omnia, ib. 45, 1, 30: nullo sollemniter inquirente, Amm.14, 7, 21: transmisso sollemniter Tigride, id. 20, 6, 1.—Comp. and sup. of adj. (late Lat.); v. supra, II. A. No comp. and sup. of adv.
sollemnis (sōlemnis od. sōlennis), e (v. sollus [= totus] u. annus), I) alljährlich = alljährlich wiederkehrend, -gefeiert, sacra, sacrificia, Cic. u.a.: dies deorum festi ac sollemnes, Cic. – II) übtr.: A) feierlich, festlich, religiones, Cic.: verba, Cic.: epulae, Cic.: ludi, Cic.: dies, Hor.: arae, Verg.: dies baptismo sollemnior, Tert. de bapt. 19: festivitas sollemnissimi diei, Augustin. serm. 309, 6: dies tibi sollemnissimus natalis meus, Fronto ad Anton, imp. 1, 2 in.: sollemnissimae preces, Apul. met. 11, 16. – subst., sollemne, is, n., jede Feierlichkeit, sollemne clavi figendi, Liv.: auspicatorum comitiorum, Liv.: funeris, Tac.: ludorom, Liv.: Nemeorum, Liv.: antiquissimum, Liv.: Fidei sollemne instituit, Fest nebst Opfern usw., Liv.: sollemne allatum ex Arcadia, Liv.: sollemnia (feierliche Wünsche) incipientis anni Kalendis Ianuariis epistulā precari (aussprechen), Tac. – insbes. Plur. sollemnia = Opfer, extis sollemnium vesci, Liv.: tumulo sollemnia mittet, Verg. – B) durch den Gebrauch-, durch die Sitte geheiligt, a) = üblich, gewöhnlich, gewohnt, lascivia militum, Liv.: officium, Cic.: opus, Hor.: mos, Suet.: gloria, Phaedi. – subst. sollemne, is, n., etwas Gewöhnliches, die Gewohnheit, nostrum illud sollemne servemus, Cic.: inter cetera sollemnia, Liv.: sollemne est mihi m. folg. Infin., ich habe es in der Gewohnheit, es ist meine Gewohnheit, omnia de quibus dubito ad te referre, Plin. ep.: m. folg. Acc. u. Infin., quos (gladiatores) promiscue spectari sollemne olim erat, Suet.: dah. poet., sollemnia (statt sollemniter) insanire, auf gewöhnliche Art, Hor. ep. 1, 1, 101. – – b) = förmlich, numerus testium, ICt. – subst., sollemnia, ium, n., Förmlichkeiten, ICt.
praeter ~em canonici temporis psalmodiam
ac fratres precibus mulcet sollempnia festa / ad laetos celebrare pie genetricis honores
lecta passione dicantur orationes solennes, sicut in missali continentur
mox reincepta sequentia ~i ploratu Spiritus Sancti gratiam invitabat
ab eo solempnem benedictionem accipere
cottidie ~es epulas duxerit, pauperi Lazaro insuper ulceroso micas de mensa cadentes denegavit
nec defuit in regis palatio ‥ tam solemne convivium quod admirationi cunctis esse poterat et stupori
fecit rex solempne convivium, ita quod magna aula ipsius castri plena exstitit dominabus
in vico de Chepe, Londoniis, inter conductum et magnam crucem solempne hastiludium ‥ fieri ordinavit
rex ‥ fecit solennem fugationem ferarum in forestis
procedit solemne collegium
illud ecclesie Christi Cantuariensi solemni donatione ex parte regis Cnudi suaque concessit
alibi ‘quod majoris partis assensus probaverit, solempnis hoc firmet auctoritas’
nec aliam per litteras sibi directas solennem et primam, ut antiqui moris erat, habuerat archiepiscopus ad concilium citationem
non est necessaria sollempnis probatio ubi negotium declarat propria confessio
distinguitur simplex contra solempne simplex et sic dicitur ‘votum simplex’
in crastino ‥ facta solemni congregacione tocius cleri, presentate sunt ‥ bulle privilegiorum domino episcopo alme hujus universitatis cancellario
cantata solemni per prefatos prelatos et clerum(
tota tertia septimana ejusdem primi mensis decernitur ~is esse debere(
alma fuit vicina dies sollempnis ‥ / qua sacer antistes ‥ / ‥ / aurea perpetui conscendit praemia regni
hoc ‥ prelium kalendas Julii factum est diesque solennis omnipotenti Deo ‥ celebrata est
quo die solemnitas sancti Oswaldi episcopi contigit, cujus dies Warwyk, et in toto episcopatu Wygorniensi, solemnis est ut dominicus
in sollempnibus ‥ diebus et dominicis accipimus corpora talia qualia tu vides(
lux sollempnis omnibus festum sui sancti / poli portas aperit qui se postulanti(
post occasum solis temporeque festivo, solempni et sociato
Thomas vocavit ipsum Robertum falsum clericum in loco pupplico et solempni
erat spectaculum ingens in cimiterio ‥ monachis omnibus ~ibus indutis vestibus
legitimi amoris gaudia solemnes lucis sue preferunt tedas
caput prede et solennia quedam spolia triumphantibus preferuntur
jussit sibi legatus sedem parari in occidentali parte ecclesie Sancti Pauli Londoniis fastigiosam nimis et sollempnem
de apparatu solempni, quem michi nuper in vestibus et furruris transmisit ‥ vestra ‥ nobilitas
pro eodem choro fieri fecit de novo quoddam par organorum satis ~e
rex ad curiam Francie predictam quinque sollempnes ac strenuos milites transmisit
per nuncios sollempnos [sic ] et pes litteras pecierunt misericordiam
eliguntur nuncii solemniores prioribus, videlicet Wintoniensis, Norwycensis episcopi, et dominus Johannes de Britannia, comes Richemundie
imperator ‥ discretos ac sollennes ad concilium suos procuratores et prolocutores destinavit
solenne extiterat omnibus, ut quicquid ab ore illius foret auditum, sic haberetur quasi plane divinum responsum
solempne michi est vos ut domnum colere, vos amplecti, vestramque promotionem et sospitatem inter meos assignare successus
ecce enim quia manet solemnis quidam et statutus omnium ordo mundanorum
omnia, que impendebat humanitatis obsequia, quadam jucunda et solemni vultus hilaritate que omni pretiosior est obsequio serenabat
intravit ‥ cum ‥ domino W. de E. solemni bachelario
fuit quidam baro solemnis ‥ juvenis, agilis, fortis, et lascivus
quare fratres nec illos condemnant, nec eos damnatos reputant, sed velut suis temporibus fuerunt solennissimi, in omnibus venerantur
Henricus dux Saxonum in solempni prelio victus est ab archiepiscopo Magdeburgensi
fratrem suum et fautores ejus conserto prelio solemni confecit et cepit
fama est Kinadium ‥ ludibundum dixisse mirum videri tam vili homuntioni tot provintias subici, idque a quodam mimo sinistra aure acceptum et Edgaro postmodum ~i convitio in os objectum
in ipsam virginem ~es cachinnos affudit
quod sanctus ‥ vidue cecitatem depelleret, qui tota vita ~es elemosinas viduis conferre solitus fuisset
genus ‥ toxicatum, impium in Deum, crudele in homines ‥ fide rara, sollemni perfidia, servile moribus
lego portiforium meum antiqu[u ]m solempne notatum et singulariter liminatum
solemnia ‥ pulmenta sunt que in omnes pertranseunt et a Grecis catholica, hoc est universalia, nominantur
sic dicta, eo quod solempnibus, id est universalibus, particulariter soleant interponi
sollemnis (9) (mieux que sollennis, sōlemnis), e, de sollus et annus, ¶ 1 qui revient tous les ans, solennel, consacré : Cato Orat. 18, 2 ; Cic. Mil. 73 ; Mur. 1 ; Tusc. 1, 113 ; Leg. 2, 19 ; Liv. 3, 15, etc. ¶ 2 habituel, ordinaire, commun : Virg. En. 12, 193 ; Hor. Ep. 1, 18, 49 ; Liv. 4, 53, 13 ; sollemne est, avec inf. Hor. Ep. 2, 1, 103, cʼest une habitude de, cf. Suet. Aug. 44 ; Gell. 15, 2, 3 || sollemnior Tert. Bapt. 19 ; -issimus Fronto Ep. ad M. Ant. 1, 2 ; Apul. M. 11, 16.
- 1. plechtig, feestelijk [dies festi; ludi; arae; sacrificia; sacramentum; epulae]; ➤ sollemniter peragere alqd;
- 2. (jur.) volgens de juiste procedures, formeel [verba; probatio];
- 3. gewoon(lijk), gebruikelijk [iter; gloria; mos; officium; opus].
sollemnis (-ennis, -empnis, not sōle-), e, adj.
- sollus (3 SAL-)+annus, annual, stated, established, appointed: sacrificium: dies: Idūs Maiae sollemnes ineundis magistratibus erant, L.: Sollemnīs dapes Libare, V.—Religiously fixed, sacred, consecrated, religious, festive, solemn: religiones: ludi: comitiorum precatio: officium: sollemnia vota Reddere, V.: Sollemnīs mactare ad aras, V.: dies Iure sollemnis mihi, H.: ignis, O.: festum sollemne parare, O.—Regular, wonted, common, usual, customary, habitual, ordinary: militum lascivia, L.: imperium, V.: Romanis viris opus (venatio), H.: sollemnis mihi debetur gloria, Ph.
-
…quibat, quod patrio princeps donarat nomine regem ; nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro comitari Hymenaeo, sed casta inceste nubendi tempore in ipso hostia concideret mactatu maesta parentis…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…sui adigeret, humani corporis sanguinem vino permixtum in pateris circumtulisse inde cum post exsecrationem omnes degustavissent, sicuti in sollemnibus sacris fieri consuevit, aperuisse consilium suum ; idque eo dicitur fecisse, quo inter se fidi magis forent alius…
Sallust, Catilina
-
…liberis istius vivis divelli nullo modo poterat. qua ex re intellegi facile potuit nullum esse officium tam sanctum atque sollemne quod non avaritia comminuere ac violare soleat. etenim si veritate amicitia, fide societas, pietate propinquitas colitur ,…
Cicero, pro Quinctio
-
…aptior et cantibus, non neglecta, ut mihi videtur, a Numa rege doctissimo maioribusque nostris, ut epularum sollemnium fides ac tibiae Saliorumque versus indicant ; maxime autem a Graecia vetere celebrata. Quibus utinam similibusque de rebus disputari…
Cicero, de Oratore
-
…Lentulus consul, parens, deus, salus nostrae vitae, fortunae, memoriae, nominis, simul ac de sollemni deorum religione rettulit, nihil humanarum rerum sibi prius quam de me agendum iudicavit. atque eo die confecta res…
Cicero, post Reditum ad Populum
-
…Castor et Pollux, quorum e templo quaestum iste sibi et praedam improbissimam comparavit ; omnesque di qui vehiculis tensarum sollemnis coetus ludorum invisitis, quorum iter iste ad suum quaestum, non ad religionum dignitatem faciundum exigendumque curavit ; teque…
Cicero, in Verrem
-
…Koch, Muell. irinati P et pler. irritaqui Gt irritati ε eks irretiti Naugerius, Halm devincti Schmidt sollemni deorum Halmio auct. Muell. solem de P rell. praeter w solempni de Oppius PB Pompeius rell .…
Cicero, post Reditum ad Populum
-
…nostri maiores ante templum in ipso Matris magnae conspectu Megalesibus fieri celebrarique voluerunt qui sunt more institutisque maxime casti, sollemnes, religiosi ; quibus ludis primum ante populi consessum senatui locum P. Africanus iterum consul ille maior dedit ,…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…M. Catonem statim Favonius detulit. interim cum sciret Clodius neque enim erat id difficile scire a Lanuvinis iter sollemne, legitimum, necessarium ante diem xiii Kalendas Februarias Miloni esse Lanuvium ad flaminem prodendum, quod erat dictator Lanuvi…
Cicero, pro Milone
-
…aliisque pluribus. primum Argiae sacerdotis Cleobis et Bito filii praedicantur. nota fabula est. cum enim illam ad sollemne et statu tu m sacrificium curru vehi ius esset satis longe ab oppido ad fanum morarenturque iumenta, tum iuvenes…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes