δεσπότης
δεσπότης, δεσπότης, master, lord, absolute ruler
- master, lord, prop. the master of the house, δόμων A. Eu. 60, etc.; ὄμμα γὰρ δόμων νομίζω δεσπότου παρουσίαν Id. Pers. 169: pl., of a family, Id. Ag. 32, Ch. 53, 82 (lyr.); in respect of slaves, Pl. Prm. 133d; δοῦλοι καὶ δ. οὐκ ἄν ποτε γένοιντο φίλοι Id. Lg. 757a, etc.; δ. καὶ δοῦλος Arist. Pol. 1253b6, cf. 1278b35; ὦ δέσποτʼ ἄναξ Ar. Pax 90 (anap.); ὦναξ δέσποτα ib. 389, Fr. 598; δέσποτʼ ἄναξ Men. 312.5.
- 2 despot, absolute ruler, Hdt. 3.89, Th. 6.77; τύραννος καὶ δ. Pl. Lg. 859a; of the Roman Emperors, Ph. 2.568, D.C. 55.12, Hdn. 1.6.4; γᾶς καὶ θαλάσσας δ. IG 12(2).216 (Mytilene).
- 3 of the gods, S. Fr. 535, E. Hipp. 88, Ar. V. 875, X. An. 3.2.13.
- 4 dominant planet, Vett.Val. 5.16.
- II generally, master, lord, owner, κώμου, ναῶν, Pi. O. 6.18, P. 4.207; μαντευμάτων A. Th. 27; τῶν Ἡρακλείων ὅπλων S. Ph. 262; ἑπτὰ δεσποτῶν, of the seven Chiefs against Thebes, E. Supp. 636; τοῦ ὄρτυγος Poll. 9.108.—Not in Hom. (for metrical reasons), though he uses δέσποινα in Od. (Prob. for δεμσποτ- ‘lord of the house’, cf. δόμος.)
1 dueño, amo, señor c. gen.
Εὐβοίης
ναῶν
δόμων
μαντευμάτων
τῶν Ἡρακλείων ... ὅπλων
χρημάτων μεγάλων
τῶν πολιτευομένων
ἡγεμόνες ἅμα καὶ δεσπόται πάντων
τοῦ χωρίου
τῶν καμήλων
τὰ δεσποτῶν γὰρ εὖ πεσόντα θήσομαι
δεσπότην κεκαρμένοι
(caballos) esquilados (en señal de duelo) por su amoδέσποτα πάτερ
• dicho de un vencedor en los juegos, en voc.
χαρίτων δέσποτα
ἀνὴρ κώμου δ.
• fig. de abstr.
νόμος
ὕπνος
δ. τῶν παθῶν ἐστιν ὁ εὐσεβὴς λογισμός
αἱ ἐπιθυμίαι
πάθη ψυχῆς
λόγος
2 en rel. a los esclavos amo Hippon.l.c., Tyrt.5.4, Sol.24.14, Hdt.4.64, Pl.Prm.133d, Antipho 5.48, Theoc.5.10, Plb.1.69.5,
δοῦλοι γὰρ ἂν καὶ δεσπόται οὐκ ἄν ποτε γένοιντο φίλοι
πρῶτα δὲ καὶ ἐλάχιστα μέρη οἰκίας δεσπότης καὶ δοῦλος
οἱ Ἀρκάδες ἐν ταῖς ἑστιάσεσιν ὑποδέχονται τοὺς δεσπότας καὶ τοὺς δούλους
τὴ[ν ζημίαν] διπλασίαν ἀποτεισάτω ὁ δεσπότης ὑπὲρ τοῦ δούλου
•
op. οἰκέτης
• como expresión de respeto con que un esclavo se dirige a su amo
δέσποτα
ὦ δέσποτ' ἄναξ
¡mi amo y mi señor!
• en boca de una mujer
ὦ βασιλεῦ ... καὶ δέσποτα καὶ ἄνερ
δέσποτα
¡amado señor!
• tb. en rel. a anim. amo, Lyr.Adesp.987a.
3 déspota, señor absoluto, soberano
unido a τύραννος
δ. δεσποτῶν
ὁ γῆς καὶ θαλάσσης δ.
δ. γᾶς καὶ θαλάσσας
de Septimio Severoτῆς οἰκουμένης δ.
• jefe
ἑπτὰ δεσπόται λόχων
de los Siete contra Tebas
4 de los dioses soberano, señor frec. como expresión de respeto con que un devoto se dirige a un dios
ὦ δέσποτ'
dirigido a HermesἭλιε δέσποτα
δέσποτα Διδυμεῦ Ἥλιε Ἄπολλον
Ἔρως
δέσποτα ἄναξ Ζεῦ Νάϊε
δέσποτα κόσμου
δέσποτα Παιάν
δέσποτα Διόνυσε
δέσποτα Πλούτων
οὐδένα γὰρ ἄνθρωπον δεσπότην ἀλλὰ τοὺς θεοὺς προσκυνεῖτε
• en lit. bíblica y crist., dirigido a Dios
δέσποτα κύριε
en boca de Abraham para dirigirse al Dios de Israelδέσποτα τῶν οὐρανῶν καὶ τῆς γῆς
τῶν ὅλων
δέσποτα
en boca de Simeónunido a κύριος
5 planeta dominante Vett.Val.5.15.
•Comp., como ai. dámpati-, del nombre de la ‘casa’ (cf.
1) der Gebieter, Hausherr, im Ggstz des Gesindes, der Sklaven, δόμων Aesch. Eum. 60 ; οἰκίας Plat. Legg. XII.954b ; = οἰκονόμος Polit. 259b ; Ggstz δοῦλος Parm. 133d u. öfter ; ἐξ οἰκέτου δεσπότης προϊών Luc. Nigr. 20 ; die Sklaven reden den Herrn an ὦ δέσποτʼ ἄναξ, ὦναξ δέσποτα, Ar. Vesp. 875 u. öfter ; Ath. XI.485a.
2) Besitzer, Eigentümer, Herr einer Sache, ἵππου Pind. Ol. 1.22 ; μαντευμάτων Aesch. Spt. 27 ; Ἡρακλείων ὅπλων Soph. Phil. 262 ; τῆς δυνάμεως Ar. Plut. 201 ; Xen. Mem. 2.7.13 u. Sp.
3) unumschränkter Herrscher, von den Perserkönigen, Her. 3.89. Die Griechen nennen nur die Götter so, Eur. Hipp. 88 ; Xen. An. 3.2.8 ; Οὐλύμπου Pind. N. 1.13 ; vgl. Plat. Euthyd. 302, Phaed. 65b ; ἔρως Phaedr. 265c ; ἐλευθερία u. τὸ μηδένα ἔχειν δεσπότην gleich, Dem. 18.296 ; das Gesetz ist δεσπότης, Her. 7.104 ; ὁ δῆμος δεσπότης καὶ κύριος ἁπάντων Dem. 13.31. Uebertr., ὕπνος Xen. Ages. 5.2 ; ἡδοναί Mem. 4.5.4.
Strong 1203
a master, lord, correlative of δοῦλος, οἰκέτης: I Ti 6:1, 2, II Ti 2:21, Tit 2:9, I Pe 2:18; as title of God, voc., δέσποτα (so usually in
1
1.a
χώρει, δέσποτα, εἰς τοὺς σοὺς τόπους, εἰς τὰ σὰ βασίλεια
vete, señor, a tus lugares, a tu reino
εἴσελθε, δέσποτα, ε[ἰ]ς τὴν ἐμὴν ψυχὴν καὶ μνήμην μοι χάρισαι
ven, señor, a mi alma y concédeme la facultad de recordar
κύριε, χαῖρε, δέσποτα ὕδατος, χαῖρε, κατάρχα γῆς
señor, te saludo, señor del agua, te saludo, dominador de la tierra
μέγας εἶ, κύριε, θεέ, δέσποτα τοῦ παντός
grande eres, señor, dios, dueño de todo
ἦκε μοι, ὁ δεσπότη[ς] τοῦ οὐρανοῦ
ven a mí, señor del cielo
ναί, δέσποτα, δέσποτα, τέλει τελείαν τελετήν
sí, señor, señor, realiza de modo completo esta consagración
λέγε λόγον αὔτοπτον καὶ α[ἴτ]ησαι παρὰ τοῦ δεσπότου [προ]γνῶναι
recita la fórmula de visión directa y pide al señor conocer de antemano
1.b
καὶ δὴ νῦν λίτομαί σε, μάκαρ, ἄφθιτε, δέσποτα κόσμου
también ahora te suplico, bienaventurado, inmortal, dueño del mundo
δέσποτα Ἥλιε, ἐπάκουσόν μου τοῦ δεῖνα
soberano Helios, escúchame a mí, fulano
1.c
ὁρκίζω σέ, δέσποτα Ὄσιρι, κατὰ τῶν σῶν ἁγίων ὀνομάτων
te conjuro, soberano Osiris, por tus sagrados nombres
1.d
δέσποτα Ἰάω, φωσφόρε, παράδος φῶρ', ὃν ζητῶ
soberano Iao, portador de luz, entrégame al ladrón que busco
1.e
ἐπεὶ μέλλω κατοπτεύειν ... τὸν ἀθάνατον Αἰῶνα καὶ δεσπότην τῶν πυρίνων διαδημάτων
pues voy a ver al inmortal Eón y señor de las ígneas diademas
1.f
ἐπικαλοῦμαι ὑμᾶς, ..., ἀθεωρήτων δεσπότας
os invoco a vosotros, señores de lo invisible
2
δέσποτά μου, θεὲ παντοκράτωρ
Señor mío, Dios todopoderoso
ἐ[ξαπόστ]ειλόν μοι, δέσποτα, τοὺς ἁ[γίους] σου ἀρχαγγ[έ]λους
envía a mi lado, Señor, a tus santos arcángeles
- Ia master, lord, the master of the house, Lat. herus, dominus, Aesch., etc.; properly in respect of slaves, so that the address of a slave to his master was ὦ δέσποτʼ ἄναξ or ὦναξ δέσποτα Ar.
- 2of Oriental rulers, a despot, absolute ruler, whose subjects are slaves, Hdt., Thuc.; the pl. is used by Poets of single persons, like τύραννοι, Aesch.
- 3of the gods, Eur., Xen.
- IIgenerally, an owner, master, lord, κώμου, Aesch., Soph.
-
…τῶν προβάτων ἢ τὸ τῶν βοῶν ἀγαθὸν σκοπεῖν καὶ παχύνειν αὐτοὺς καὶ θεραπεύειν πρὸς ἄλλο τι βλέποντας ἢ τὸ τῶν δεσποτῶν ἀγαθὸν καὶ τὸ αὑτῶν, καὶ δὴ καὶ τοὺς ἐν ταῖς πόλεσιν ἄρχοντας, οἳ ὡς ἀληθῶς ἄρχουσιν, ἄλλως…
Plato, Republic
-
…καὶ ὅς, εὐφήμει, ἔφη, ὦ ἄνθρωπε · ἁσμενέστατα μέντοι αὐτὸ ἀπέφυγον, ὥσπερ λυττῶντά τινα καὶ ἄγριον δεσπότην ἀποδράς. εὖ οὖν μοι καὶ τότε ἔδοξεν ἐκεῖνος εἰπεῖν, καὶ νῦν οὐχ ἧττον. παντάπασι γὰρ τῶν γε…
Plato, Republic
-
…ἀντιποιεῖν οἴει δίκαιον εἶναι ; ἢ πρὸς μὲν ἄρα σοι τὸν πατέρα οὐκ ἐξ ἴσου ἦν τὸ δίκαιον καὶ πρὸς δεσπότην, εἴ σοι ὢν ἐτύγχανεν, ὥστε ἅπερ πάσχοις ταῦτα καὶ ἀντιποιεῖν, οὔτε κακῶς ἀκούοντα ἀντιλέγειν οὔτε τυπτόμενον ἀντιτύπτειν…
Plato, Crito
-
…πολλὴ εἰρήνη γίγνεται καὶ ἐλευθερία · ἐπειδὰν αἱ ἐπιθυμίαι παύσωνται κατατείνουσαι καὶ χαλάσωσιν, παντάπασιν τὸ τοῦ Σοφοκλέους γίγνεται, δεσποτῶν πάνυ πολλῶν ἐστι καὶ μαινομένων ἀπηλλάχθαι. ἀλλὰ καὶ τούτων πέρι καὶ τῶν γε πρὸς τοὺς οἰκείους μία τις αἰτία…
Plato, Republic
-
…δόμους, οἷς δεῖπνα προύθηκʼ · ἀλλὰ τοῦδʼ οὔπω ξένον κακίονʼ ἐς τήνδʼ ἑστίαν ἐδεξάμην. ὃς πρῶτα μὲν πενθοῦντα δεσπότην ὁρῶν ἐσῆλθε κἀτόλμησʼ ἀμείψασθαι πύλας. ἔπειτα δʼ οὔτι σωφρόνως ἐδέξατο τὰ προστυχόντα ξένια, συμφορὰν μαθών, ἀλλʼ ,…
Euripides, Alcestis
-
…τόδε κακῶν, κεδνῶν τʼ ἀπότροπον ἄγος ἀπεύχετον κεχυμένων χοᾶν. κλύε δέ μοι, κλύε, σέ βας ὦ δέσποτʼ, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός. ὀτοτοτοτοτοτοτοῖ, ἴτω τις δορυ σθενὴς ἀνήρ, ἀναλυτὴρ δόμων, Σκυθικά τʼ ἐν χεροῖν…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…ἐν βένθεσιν. οὔ τοι μὰ τὴν Δήμητρα δύναμαί πω μαθεῖν ὁπότερος ὑμῶν ἐστι θεός. ἀλλʼ εἴσιτον · ὁ δεσπότης γὰρ αὐτὸς ὑμᾶς γνώσεται χἠ Φερρέφατθʼ, ἅτʼ ὄντε κἀκείνω θεώ. ὀρθῶς λέγεις · ἐβουλόμην δʼ ἂν τοῦτό σε…
Aristophanes, Frogs
-
…οὐχ οἷα κώμου καὶ γέλωτος ἄξια. γυνὴ θυραῖος ἡ θανοῦσα · μὴ λίαν πένθει · δόμων γὰρ ζῶσι τῶνδε δεσπόται. τί ζῶσιν ; οὐ κάτοισθα τἀν δόμοις κακά ; εἰ μή τι σός με δεσπότης ἐψεύσατο. ἄγαν ἐκεῖνός…
Euripides, Alcestis
-
…ταῦτα ἦν, οὐ παρὼν ἐτύγχανεν, ἀλλʼ ἐν Θετταλίᾳ μετὰ Προμηθέως δημοκρατίαν κατεσκεύαζε καὶ τοὺς πενέστας ὥπλιζεν ἐπὶ τοὺς δεσπότας. ὧν μὲν οὖν οὗτος ἐκεῖ ἔπραττε μηδὲν ἐνθάδε γένοιτο · τάδε γε μέντοι ὁμολογῶ ἐγὼ τούτῳ, εἴ τις…
Xenophon, Hellenica
-
…δικαιότερον εἶναι Μήδων τεῷ περιβαλεῖν τοῦτο τὸ ἀγαθὸν ἢ Περσέων. νῦν δὲ Μήδους μὲν ἀναιτίους τούτου ἐόντας δούλους ἀντὶ δεσποτέων γεγονέναι, Πέρσας δὲ δούλους ἐόντας τὸ πρὶν Μήδων νῦν γεγονέναι δεσπότας. Ἀστυάγης μέν νυν βασιλεύσας ἐπʼ ἔτεα πέντε…
Herodotus, The Histories