δέσποινα
δέσποινα, δέσποινα, ἡ, mistress (f. of ‘master’), queen (noun)
- mistress, lady of the house, of Penelope, Od. 14.127; ἄλοχος δ., of the wife of Nestor, 3.403; γυνὴ δ., of Arete, 7.347; mistress of a slave, POxy. 49.4 (i/ii A. D.), BGU 55 ii 5 (ii A. D.).
- 2 princess, queen, δ. Κόλχων Pi. P. 4.11; Κύπρου Id. Fr. 122.14; δέσποινʼ ἁπασῶν, πότνιʼ Ἀθηναίων πόλι Com.Adesp. 340.1.
- 3 coupled with the names of goddesses, δ. Ἑκάτη A. Fr. 388; Ἄρτεμις S. El. 626, cf. B. 10.117, etc.; δ. νύμφη A. Fr. 342; esp. as a name of Persephone, Pl. Lg. 796b; in Arcadia, IG 5(2).514 (Lycosura), Paus. 8.37.1-10; of Κύπρις, Xenarch. 4.21.
- 4 in Thessaly, simply, = γυνή, Hsch.
- 5 at Rome, Empress, PSI 1.76.1 (vi A. D.), etc.
1 señora, dueña, ama en el ámbito doméstico
ἐλθὼν ἐς δέσποιναν ἐμήν
de Penélopeδο[ύλῳ] ἠλευθ[ερωμένῳ] ὑπὸ τῆ[ς] ἑαυτοῦ δεσποίνης
• en el ámbito de la realeza señora
δέσποιναν ... κιχήσεαι ἐν μεγάροισιν
ref. a Arete como la señora del palacioδ. Κόλχων
• ref. a una reina en boca de un vasallo,
op. δεσπότης
•
unido a ἄλοχος
de la esposa de Néstorγυνή
de la esposa de Alcínoo
• en Roma, de la emperatriz IG 4.704.12 (Hermíone III d.C.), IG 7.2503 (Tebas IV d.C.), IEphesos 314.4 (IV d.C.), PSI 76.1 (VI d.C.)
• ref. a la ciudad de Atenas
δέσποιν' ἁπασῶν, πότνι' Ἀθηναίων πόλι
• tirana
(ἡ κοιλία) ὡς πικρὰ δέσποινα
2 de divinidades femeninas señora, soberana
ὦ Κύπρου δ.
ὦ χρύσεα δ. λαῶν
ἡ ... παρ' ἡμῖν κόρη καὶ δ.
Παλλάς
δ., [τῇ] κύμβαλοι ψοθεῦσιν
Μήτηρ θεῶν
ἡ δ. ἡμῶν Ἶσις
• esp. de diosas c. rasgos ctónicos:
• crist.,
δ. ἡμῶν ἡ θεοτόκος ἡ ἀειπάρθενος
• ἡ Δ. la Señora n. de una diosa ctónica c. culto en Licosura (Arcadia) IG 5(2).514.4 (III a.C.), SEG 41.332.7, 35 (Mesene II a.C.), Paus.8.10.10, 37.1, IG 5(2).516.33 (I d.C.), plu.
Δέσποιναι ἐπήκοοι
prob. ref. a dicha diosa y Deméter
• de ninfas y heroínas
νύμφη
ἡρωΐδες
3 esposa, mujer
op. δεσπότης y παῖς
τὴν δεσποίνην μου μητέραν ὑμῶν
a mi esposa y madre vuestra
• en Tesalia mujer Hsch.
•Prob. de *δεσπότνια, fem.de
1. meesteres, m.n. van de vrouw des huizes en van godinnen:
2. heerseres, vorstin.
1) Hausfrau, Plat. δ. ἐν οἰκίᾳ Legg. VII.808a ; Xen. Cyr. 5.1.4.
2) Gebieterin, Königin, Κόλχων, χθονός, Pind. P. 4.11, 9.7 ; von Göttinnen, Ἄρτεμις Soph. El. 616 ; Κυβέλη Ar. Av. 876 ; Ἀθηναίη Eq. 763 ; in Athen Bezeichnung der Persephone, ἡ παρʼ ἡμῖν κόρη καὶ δέσποινα Plat. Legg. VII.796b ; Paus. 8.37 ; – Sp. = die Kaiserin.
-ης, ἡ
[δεσ-, house + a second element conn. with πόσις1 Cf. δεσπότης, master, πότνια; also δασπλῆτις.]
The lady of a house, a mistress Od. 7.53, Od. 14.9 = 451, Od. 14.127, Od. 15.374, 377, Od. 19.83, Od. 23.2.
Joined with ἄλοχος Od. 3.403.
With γυνή Od. 7.347.
- 1queen, princess Αἰήτα παῖς δέσποινα Κόλχων Medea P. 4.11 νιν (= Κυράναν) πολυμήλου καὶ πολυκαρποτάτας θῆκε δέσποιναν χθονὸς (sc. Ἀπόλλων) P. 9.7 ὦ Κύπρου δέσποινα Aphrodite. fr. 122. 18. met., μᾶτερ ὦ χρυσοστεφάνων ἀέθλων Οὐλυμπία, δέσποινʼ ἀλαθείας since the Olympian contest is the true proof of athletic ability O. 8.2
a
ἐλθέ μοι, ὦ δ. φίλη, τριπρόσωπε Σελήνη
ven a mí, oh, amada señora, Selene de tres rostros
ἐπικαλοῦμαί σε, δ. τοῦ σύμπαντος κόσμου
te invoco, señora de todo el cosmos
b
ἐπικαλοῦμαί σε, τὴν μητέρα καὶ δέσποιν[αν] νυμφῶν
te invoco a ti, la madre y señora de las ninfas
c
σοι ἐπεύχομαι, τῇ δεσποίνῃ τοῦ παντὸς κόσμου
a ti te suplico, señora del cosmos entero
d
δέσ[ποι]να Ἶσι, τέλει τελέαν ἐπαοιδήν
señora Isis, realiza por completo este encantamiento
e
εὔχεσθε πρεσβίας τῆς δεσποίνης ἡμῶν, τῆς θεοτόκου
pedid la intercesión de Nuestra Señora, la Madre de Dios
- 1the mistress, lady of the house, Lat. hera, of Penelope, Od.
- 2in Attic of goddesses, as Artemis, Soph.; Persephone, Plat.
-
…δμωαῖσι κἀποπλήσσομαι ἀλλʼ ὅστις ἦν ὁ μῦθος αὖθις εἴπατε · κακῶν γὰρ οὐκ ἄπειρος οὖσʼ ἀκούσομαι. ἐγώ, φίλη δέσποινα, καὶ παρὼν ἐρῶ κοὐδὲν παρήσω τῆς ἀληθείας ἔπος. τί γάρ σε μαλθάσσοιμʼ ἂν ὧν ἐς ὕστερον ψεῦσται φανούμεθʼ…
Sophocles, Antigone
-
…ἄνδρες ἀλῆται ψεύδοντʼ, οὐδʼ ἐθέλουσιν ἀληθέα μυθήσασθαι. ὃς δέ κʼ ἀλητεύων Ἰθάκης ἐς δῆμον ἵκηται, ἐλθὼν ἐς δέσποιναν ἐμὴν ἀπατήλια βάζει · ἡ δʼ εὖ δεξαμένη φιλέει καὶ ἕκαστα μεταλλᾷ, καί οἱ ὀδυρομένῃ βλεφάρων ἄπο δάκρυα πίπτει…
Homer, Odyssey
-
…σε ; ἦ τοὐπίτριπτον κίναδος ἐξήρου μʼ ὅπου ; ἔγωγʼ · Ὀδυσσέα τὸν σὸν ἐνστάτην λέγω. ἥδιστος, ὦ δέσποινα, δεσμώτης ἔσω θακεῖ · θανεῖν γὰρ αὐτὸν οὔ τί πω θέλω. πρὶν ἂν τί δράσῃς ἢ τί κερδάνῃς…
Sophocles, Ajax
-
…γλυκὺς ἵμερος ᾕρει κλαυθμοῦ καὶ στοναχῆς, γίγνωσκε δʼ ἄρα φρεσὶ πάσας. γρηῢς δʼ εἰς ὑπερῷʼ ἀνεβήσετο καγχαλόωσα, δεσποίνῃ ἐρέουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα · γούνατα δʼ ἐρρώσαντο, πόδες δʼ ὑπερικταίνοντο. στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί…
Homer, Odyssey
-
…ἐνὶ χώρῳ, καλή τε μεγάλη τε, περίδρομος · ἥν ῥα συβώτης αὐτὸς δείμαθʼ ὕεσσιν ἀποιχομένοιο ἄνακτος, νόσφιν δεσποίνης καὶ Λαέρταο γέροντος, ῥυτοῖσιν λάεσσι καὶ ἐθρίγκωσεν ἀχέρδῳ · σταυροὺς δʼ ἐκτὸς ἔλασσε διαμπερὲς ἔνθα καὶ ἔνθα, πυκνοὺς…
Homer, Odyssey
-
…ὄψανον πέλει. ἡ δʼ ἐξ ὕπνου κέκλαγγεν ἐπτοημένη. πολλοὶ δʼ ἀνῇθον, ἐκτυφλωθέντες σκότῳ, λαμπτῆρες ἐν δόμοισι δεσποίνης χάριν · πέμπει τʼ ἔπειτα τάσδε κηδείους χοάς, ἄκος τομαῖον ἐλπίσασα πημάτων. ἀλλʼ εὔχομαι γῇ τῇδε καὶ πατρὸς…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…. ἔγνων, Ὀδυσσεῦ, καὶ πάλαι φύλαξ ἔβην τῇ σῇ πρόθυμος εἰς ὁδὸν κυναγίᾳ. ἦ καί, φίλη δέσποινα, πρὸς καιρὸν πονῶ ; ὡς ἔστιν ἀνδρὸς τοῦδε τἄργα ταῦτά σοι. καὶ πρὸς τί δυσλόγιστον ὧδʼ ᾖξεν χέρα…
Sophocles, Ajax
-
…δῖος Ὀδυσσεὺς τρητοῖς ἐν λεχέεσσιν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ · Ἀλκίνοος δʼ ἄρα λέκτο μυχῷ δόμου ὑψηλοῖο, πὰρ δὲ γυνὴ δέσποινα λέχος πόρσυνε καὶ εὐνήν. ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς, ὤρνυτʼ ἄρʼ ἐξ εὐνῆς ἱερὸν μένος Ἀλκινόοιο ,…
Homer, Odyssey
-
…καὶ σύ, γύναι, ἀπὸ πᾶσαν ὀλέσσῃς ἀγλαΐην, τῇ νῦν γε μετὰ δμῳῇσι κέκασσαι · μή πώς τοι δέσποινα κοτεσσαμένη χαλεπήνῃ, ἢ Ὀδυσεὺς ἔλθῃ · ἔτι γὰρ καὶ ἐλπίδος αἶσα. εἰ δʼ ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε καὶ…
Homer, Odyssey
-
…ᾗ παρὰ μοίρῃ. σῖτον δέ σφιν ἔνειμε Μεσαύλιος, ὅν ῥα συβώτης αὐτὸς κτήσατο οἶος ἀποιχομένοιο ἄνακτος, νόσφιν δεσποίνης καὶ Λαέρταο γέροντος · πὰρ δʼ ἄρα μιν Ταφίων πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν. οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας…
Homer, Odyssey